Më 12 mars 1928, në fshatin Ndërfushaz të Rrëshenit, Mirditë, erdhi në jetë Marie Tuçi, një vajzë që do të linte gjurmë të pashlyeshme në historinë e qëndresës shqiptare. Ishte e brishtë në moshë, por e madhe në shpirt; e lindur në një krahinë me tradita të forta besimi dhe burrërie, ku fjala e dhënë dhe besa kishin vlerën e jetës. Që fëmijë tregoi shenja të një karakteri të jashtëzakonshëm, të ndërthurur me butësinë dhe urtësinë femërore.
Shkollën e mesme e kreu në Shkodër, pranë Motrave Stigmatine. Aty nuk u dallua vetëm për inteligjencë e zell, por edhe për një qetësi të brendshme dhe besim të palëkundur tek Zoti. Ishte një prej atyre vajzave që, edhe pse e re, i kuptonte rrebeshet e kohës: një regjim ateist po ngrihej mbi kurrizin e shqiptarëve, duke u përpjekur të zhdukte fenë, traditën dhe çdo zë kundërshtimi.
Marie Tuçi nuk ishte aktiviste politike, nuk mbante armë dhe nuk kërkonte pushtet. Ajo mbante vetëm kryqin dhe besimin. Por në një kohë kur regjimi i Enver Hoxhës e konsideronte besimin si armik të popullit, ky ishte një akt rebelimi. Dhe rebelët duhej të shuheshin.
Pas ngjarjes së gushtit 1949, kur u vra Bardhok Biba, sekretari i Partisë Komuniste për Mirditën, hakmarrja e pushtetit komunist ra mbi të pafajshmit. Dhjetëra njerëz u arrestuan, shumë të tjerë u pushkatuan, fshatra të tëra u ndëshkuan kolektivisht. Në këtë klimë terrori, më 10 gusht 1949, edhe Marie Tuçi u arrestua. Akuza e saj e vetme ishte se besonte, se nuk donte të dorëzohej, se nuk pranonte të mohonte Zotin.
Në burgun e Shkodrës, kalvari i saj mori formën më të errët të barbarisë. Torturat që iu bënë nuk ishin vetëm për ta thyer trupin, por edhe për ta poshtëruar shpirtin. Ajo u mbyll lakuriq brenda një thesit, së bashku me një mace të egër që e grryente e gërvishte në mish. Ishte një formë torturimi e pamëshirshme, e shpikur për të shuar çdo ndjenjë dinjiteti. Dhe megjithatë, dëshmitë thonë se Marie nuk lëshoi asnjë ankesë. Nuk mallkoi, nuk u lut për mëshirë. Heshtja e saj ishte britmë. Qëndresa e saj ishte akt i fundit i një shpirti të pamposhtur.
Më 20 shtator 1950, në spitalin e Shkodrës, e rraskapitur nga torturat dhe vuajtjet çnjerëzore, ajo mbylli sytë përgjithmonë. Ishte vetëm 22 vjeç. Një jetë që sapo kishte nisur, u shua për shkak të një regjimi që kishte frikë nga e vërteta, nga besimi, nga drita e shpirtit njerëzor.
Sot, Marie Tuçi kujtohet si e vetmja grua mes 40 martirëve të parë të Kishës Katolike shqiptare. Një vajzë e thjeshtë që nuk pranoi të braktiste atë që e bënte të plotë – fenë dhe besimin e saj. Figura e saj qëndron si simbol i pastërtisë, guximit dhe martirizimit. Ajo u bë shembull i një force që nuk matet me vite, por me sakrificën sublime.
Emri i saj u përjetësua edhe në vargjet e poetit Meti Fidani, me poezinë e tij prekëse “Po vdes nanë, sot po vdes”. Në ato vargje gjendet dhimbja e një vajze që largohet nga kjo botë në lule të rinisë, por edhe krenaria e një shpirti që nuk e mohoi kurrë atë që besonte.
Marie Tuçi është kujtesë dhe thirrje njëkohësisht. Ajo na kujton se sa e shtrenjtë është liria e besimit, fjala e lirë, e drejta për të qenë vetvetja. Dhe na thërret të mos e harrojmë se kjo liri u pagua me jetë njerëzish të pafajshëm. Në fytyrën e saj të brishtë dhe në qëndrimin e saj të hekurt, ndërthuret tragjedia dhe lavdia e një populli që u përpoq të mbijetonte përmes errësirës.
