Intervistë me shkrimtaren dhe poeteshën Vera Gjonaj
PERSONAZH:
REDAKSIA WINDOW.AL
Në rrugëtimin e çdo shkrimtari, gjithmonë gjen një ndërthurje mes jetës së përditshme dhe botës së brendshme shpirtërore, mes rrënjëve dhe fluturimit, mes kujtesës dhe ëndrrave. E tillë është edhe historia e Vera Gjonajt, një emër i njohur në letërsinë shqipe bashkëkohore dhe në diasporë. Lindi në Kukës, u rrit mes malesh dhe lumenjsh, për t’u shpërngulur më pas drejt Tiranës dhe më vonë, përballë sfidave të emigracionit, të vendoste që fjalën ta kthente në atdhe, strehë dhe flamur.
Ajo është autore e disa librave poetikë dhe një libri me prozë e tregime për fëmijë. Në vargjet e saj gjen mallin e vendlindjes, dashurinë e pastër, por edhe plagën e largësisë. Librat e saj, si “Mall Largësisht”, “Princesha e Gjyshes”, “Ëndrrat e Veraldës”, “Rrënjët dhe Stuhi”, “Pse të Dua”, apo “Në Flatrat e Mallit”, janë dëshmi e një shpirti që nuk resht së kërkuari lirinë përmes fjalës.
Përveç krijimtarisë letrare, Vera Gjonaj është edhe gazetare e angazhuar: ka punuar si moderatore, kryeredaktore dhe sot është pjesë e gazetës “Albania Press” në Romë, si edhe e TV “Zëri i Atdheut”, duke dhënë zërin dhe energjinë e saj për diasporën shqiptare në Itali.
Në këtë bisedë të gjatë, ajo na rrëfen për rrugëtimin e saj, sfidat e jetës, pasionin për letërsinë dhe misionin që ndjen si zë i diasporës shqiptare.
Intervista
– Zonja Vera, ju keni një jetë të pasur mes vendlindjes, emigracionit dhe letërsisë. Na tregoni pak për fillesat tuaja.
Kam lindur në Kukës, një vend që mbart në vetvete një peshë të madhe historike e shpirtërore. Shkollën fillore dhe gjimnazin i mbarova po aty, mes shokësh e shoqesh të thjeshtë, por plot ëndrra. Më pas u zhvendosa në Tiranë, ku ndoqa studimet për financë. Ato vite ishin vendimtare, sepse më dhanë një formim profesional, por edhe më hapën horizonte të tjera.
– Si erdhi martesa dhe lidhja juaj me Malësinë e Madhe?
Pas studimeve, jeta më solli në Malësinë e Madhe. U martova në fshatin Rec, një vend ku traditat, mikpritja dhe forca e njerëzve të thjeshtë janë pasuri e vërtetë. Kam jetuar edhe në Koplik, ku punova si ekonomiste. Ishin vite ku njoha nga afër sfidat, por edhe bukurinë e jetës malsore, një jetë që më dha shumë frymëzim.
– Demokracia solli ndryshime të mëdha. Si e përjetuat ju këtë periudhë?
Me ardhjen e demokracisë, si shumë familje të tjera, edhe ne morëm rrugën e emigracionit. Ishte një hap i vështirë, sepse lija pas atdheun, njerëzit e dashur, por edhe një pjesë të vetes. Megjithatë, ishte e domosdoshme për të ardhmen e familjes. Në emigracion, sidomos në Itali, mësova të luftoj me realitetin e ri dhe aty, ndoshta më shumë se kurrë, fjalën dhe poezinë i ndjeva si shpëtim.
– Ju sot jeni një emër i njohur si shkrimtare dhe poete. Cili ka qenë libri juaj i parë dhe si u prit?
Libri im i parë ishte “Mall Largësisht”, një përmbledhje poetike ku kam hedhur gjithë plagën e mallit për vendin tim. Ai u prit me dashuri, sidomos nga njerëzit që, ashtu si unë, jetonin larg atdheut. Ky libër ishte një derë e hapur për të gjitha botimet që erdhën më pas.
– Librat tuaj kanë tituj që bartin ndjenja të thella. Na flisni pak për ta.
Po, çdo libër është një fragment shpirti. “Princesha e Gjyshes” lidhet me dashurinë për brezat dhe kujtimet e pafund me fëmijët. “Ëndrrat e Veraldës” është një përpjekje për të ndërtuar botën e pasur të imagjinatës. “Rrënjët dhe Stuhi” flet për lidhjen me origjinën, por edhe për tronditjet që sjell jeta. “Pse të Dua” është një përmbledhje poetike e ndjenjave më intime, ndërsa “Në Flatrat e Mallit” është, ndoshta, libri më personal i imi, sepse aty jam unë, e gjithi malli im.
– Përveç letërsisë, jeni shumë aktive edhe në media. Si lindi kjo pjesë e angazhimit tuaj?
Gjithmonë kam dashur të komunikoj, të përcjell zërin tim dhe të tjerëve. Fillova si moderatore dhe më pas si kryeredaktore. Sot jam pjesë e gazetës “Albania Press” në Romë dhe TV “Zëri i Atdheut”, ku përpiqem të jap kontributin tim për diasporën. Ne që jemi larg, kemi një detyrë të dyfishtë: të mos harrojmë gjuhën, kulturën, dhe të ruajmë lidhjen me vendin.
– Çfarë është për ju poezia?
Poezia është frymë, është një lloj lutjeje që ia bën jetës. Përmes vargut unë e shpreh dhimbjen, dashurinë, kujtesën, por edhe shpresën. Pa poezi, ndoshta jeta ime do të ishte më e rëndë.
– Çfarë vendi zë emigracioni në krijimtarinë tuaj?
Një vend të madh. Largësia është dhimbje, por është edhe frymëzim. Një poet që jeton larg vendlindjes, e ndien çdo fjalë si therje dhe çdo kujtim si balsam. Librat e mi, në një mënyrë a tjetër, janë të gjithë fëmijë të emigracionit.
– Mes gjithë këtyre roleve, cila është ajo që ndiheni më shumë vetvetja?
Pa dyshim, kur shkruaj. Mund të jem ekonomiste, moderatore, gazetare, por vetëm kur shkruaj, jam plotësisht vetja.
– Çfarë ju shtyn të vazhdoni këtë rrugë letrare?
Është diçka që s’mund ta shpjegoj plotësisht. Është një nevojë e brendshme. Ndoshta është zëri i atdheut, ndoshta mall i pafund, ndoshta dashuria për njeriun. Por di që nuk do të ndalem.
Jeta e Vera Gjonajt është një histori e përplasjes mes rrënjëve dhe largësisë, mes profesionit dhe pasionit, mes realitetit dhe ëndrrës. Ajo është dëshmi e fuqisë së fjalës që nuk njeh kufij. Në diasporën shqiptare, emri i saj është një nga ato gurë themeli që mbajnë gjallë lidhjen me atdheun.
Shkrimtare, poete, gazetare – Vera Gjonaj mbetet një zë i fuqishëm femëror që dëshmon se letërsia nuk është thjesht art, por është mbijetesë, është dashuri dhe mbi të gjitha, është një flamur që valëvitet edhe larg, por gjithmonë për Shqipërinë.
Përgatiti: Koja Leonard:
