Rreziqet kryesore për nënën
Si çdo operacion, cezarianja ka rreziqet e veta afatshkurtra dhe afatgjata.
Afatshkurtra (ditët/javët e para)
• Hemorragji më e madhe se në lindje vaginale, ndonjëherë duke kërkuar transfuzion.
• Infeksion i plagës, i mitrës (endometrit) apo i traktit urinar.
• Dhimbje më e fortë dhe më e zgjatur në zonën e barkut.
• Rreziqet e anestezisë (spinale/epidurale ose të përgjithshme): reaksione alergjike, ulje e tensionit, etj.
• Trombozë venoze (mpiksje gjaku në këmbë dhe, më rrallë, emboli pulmonare), sidomos nëse nuk lëvizet mjaftueshëm pas operacionit.
Afatgjata
• Ngjitje (adhesions) në bark që mund të shkaktojnë dhimbje kronike apo probleme në operacione të ardhshme.
• Rritje e rrezikut në shtatzënitë e ardhshme:
• Placenta previa,
• Placenta accreta (placenta ngjitet shumë fort në murin e mitrës),
• Rrezik i çarjes së mitrës (uterine rupture) në një lindje të mëvonshme.
Këto rreziqe nuk do të thotë që patjetër do të ndodhin, por duhen ditur para se të merret vendimi.
Rreziqet dhe ndikimi tek bebi
• Probleme respiratore në ditët e para, sidomos kur cezarianja bëhet para javës 39 ose pa qenë nisur procesi i lindjes (p.sh. “transient tachypnea of the newborn” – frymëmarrje e shpejtë kalimtare).
• Rrezik pak më i lartë për prematuritet i pavendosur, nëse gabohen llogaritjet e terminit.
• Shpesh diskutohet edhe:
• ndikimi në mikrobiomën e bebit (ndryshe nga kalimi përmes kanaleve të lindjes),
• dhe potencialisht në disa rreziqe afatgjata (mbipeshë, alergji). Këto tema janë ende objekt studimi dhe nuk janë arsye të vetme për të shmangur cezarianen, por ia vlen t’i përmendësh me mjekun kur diskutohet plani i lindjes.
Rikuperimi pas cezarianes
Para vendimit është e rëndësishme të kuptosh si është realisht periudha pas operacionit:
• Qëndrimi në spital është zakonisht më i gjatë se pas lindjes vaginale (p.sh. 3–4 ditë, në varësi të protokollit).
• Dhimbja:
• më e fortë në ditët e para, sidomos kur ngrihesh, kollitesh, qesh, ushqen beben;
• zakonisht kërkon qetësues për disa ditë.
• Kufizim i lëvizshmërisë:
• nuk rekomandohet ngritja e peshave të rënda për disa javë;
• duhet shmangur drejtimi i makinës dhe aktivitetet fizike të forta derisa ta lejojë mjeku.
• Kujdesi i plagës: duhet mbajtur e pastër dhe e thatë, vëzhguar për shenja infeksioni (skuqje, qelb, temperaturë).
• Pesha, ushqyerja me gji, rutina me beben: shpesh menaxhohen mirë, por kërkojnë pak më shumë organizim dhe mbështetje familjare.
Cezariane sot, lindjet e ardhshme nesër
Vendimi për cezariane sot ndikon edhe në shtatzënitë e ardhshme:
• Sa më shumë cezariane, aq më i lartë rreziku për:
• probleme me placentën (previa, accreta),
• komplikacione gjatë operacioneve të ardhshme,
• humbje më të madhe gjaku.
• Nëse ke bërë një cezariane:
• në disa raste mund të jetë e mundur një VBAC (lindje vaginale pas cezarianes), por varet nga lloji i prerjes në mitër, arsyet e ndërhyrjes së parë dhe kushtet në spital.
• kjo duhet diskutuar që tani me obstetrin, nëse po mendon për më shumë shtatzëni. Një lindje cezariane është nga kirurgjitë më të vështira që një njeri mund të përjetojë. Shtatë shtresa lëkure, muskujsh dhe indesh hapen, një foshnje sillet në jetë në mënyrë të sigurt, dhe vetëm disa orë më vonë, nëna pritet të qëndrojë, të ecë, të ushqejë të porsalindurin dhe të duket sikur është ‘mirë’.
Nëna cezariane përballet me djegie nga plagët, dhimbje të forta të brendshme dhe kontraksione të fuqishme ndërsa trupi nxjerr gjak dhe fillon të prodhojë qumësht. Çdo frymëmarrje mund të dhembë, ngrihen nga shtrati sikur po ngjitin një mal, e megjithatë ato mbajnë foshnjën, buzëqeshin përmes dhimbjes dhe bëjnë gjithçka që fëmija ka nevojë.
Shpesh njerëzit harrojnë se kjo është një kirurgji e madhe. Harrojnë se shumë nëna duhet të luftojnë frikën, lodhjen dhe ndjenjën e fajit përveç dhimbjes fizike. Dhe megjithatë, ato japin gjithçka. Ata përparojnë. Ata duan foshnjën e tyre me gjithë zemrën, edhe kur këmbët dridhen dhe qepjet tërheqin.
Ti nuk zgjodhe ‘rrugën e lehtë.’
Ti zgjodhe rrugën që shpëton jetë.
Ti zgjodhe rrugën e guximshme.
Ti zgjodhe rrugën e ‘do të bëj gjithçka për fëmijën tim.’
Nënat cezariane janë luftëtare.
Ti mbajte jetën. Ti mbijetove kirurgjinë. Ti kujdeseshe për foshnjën ndërsa shëroheshe nga plagë që shumica nuk mund të imagjinojnë.
Mos lejo kurrë që dikush të të bëjë të ndihesh më pak. Mos lejo që dikush të krahasojë udhëtimin tënd me të tyrin. Ti bëre diçka të jashtëzakonshme, dhe duhet të ndihesh krenare çdo ditë.
Dhe nëse askush nuk ta ka thënë kohët e fundit: Ti je e fortë. Ti je guximshme. Dhe shenja jote është prova e dashurisë tënde.
