Dëborë në korrik në Turqi: Një paralajmërim i bardhë që nuk duhet injoruar
Një fenomen i pazakontë ka tronditur provincat verilindore të Turqisë ditët e fundit: reshje të dendura dëbore në mes të korrikut, një muaj që zakonisht karakterizohet nga temperatura të larta dhe klimë tipike mesdhetare apo kontinentale. Sipas mediave turke dhe raportimeve të konfirmuara nga agjencitë ndërkombëtare, dëbora ka zbardhur zonat e Rizes, Trabzonit, Bajburtit dhe Erzurumit – rajone që ndodhen në Anadollinë Lindore dhe që njihen për dimrat e ashpër, por jo për vera të ftohta.
Kushtet atmosferike të regjistruara këtë javë përbëjnë një devijim të thellë nga normat sezonale dhe konsiderohen si të paprecedenta në dekadat e fundit. Një gazetar lokal nga Rize, Gjenxha Karafazlioglu, në një prononcim për Agjencinë Franceze të Lajmeve (AFP), shprehu habinë e tij:
“Jam 65 vjeç dhe kam kaluar gjithë jetën në Rize. Është hera e parë që shoh dëborë në korrik,” tha ai, duke shtuar se reshjet zgjatën për rreth 4 deri në 5 orë, një kohëzgjatje e mjaftueshme për të mbuluar tokën me një shtresë të konsiderueshme bore.
Pamjet filmike të transmetuara nga agjencia turke DHA tregojnë një peizazh të bardhë të papritur: një shtëpi karakteristike prej guri në Rize e mbuluar me më shumë se 10 centimetra dëborë, në një atmosferë që më shumë i ngjason dhjetorit sesa korrikut.
E gjithë kjo ka ndodhur në një shtrirje gjeografike prej mbi 100 kilometrash, duke përfshirë edhe rajonin e Artvinit pranë kufirit me Gjeorgjinë, që raportohet të jetë goditur më rëndë nga ky episod meteorologjik.
Një alarm që vjen me borë: ndryshimet klimatike në veprim
Ky episod nuk mund të lexohet thjesht si një kuriozitet meteorologjik. Në të vërtetë, rënia e dëborës në mes të verës është një nga shumë shfaqjet ekstreme të klimës që po bëhen gjithnjë e më të zakonshme në një botë të tronditur nga ngrohja globale.
Ekspertët paralajmërojnë prej vitesh se ndryshimet klimatike nuk sjellin vetëm rritje të temperaturave, por edhe paqëndrueshmëri ekstreme – nga përmbytjet dhe zjarret në natyrë deri te stuhitë e papritura, valët e të ftohtit apo dëborë jashtë sezonit.
Banorët më të moshuar të zonës e lidhin këtë fenomen me kujtime të largëta. “Të moshuarit thonë se kanë parë dëborë në korrik rreth 30-40 vite më parë, por që atëherë nuk ka ndodhur më,” shtoi Karafazlioglu, duke e përforcuar faktin se kemi të bëjmë me një ngjarje të rrallë dhe të pashoqe për kohët moderne.
Anomali apo paralajmërim?
Turqia, ashtu si shumë vende të tjera, është në mes të një sfide të madhe klimatike. Në të njëjtën kohë kur Rize dhe Erzurumi përjetojnë dëborë në korrik, rajone të tjera të vendit përballen me temperatura ekstreme dhe mungesë reshjesh. Kjo e thekson më tej ndarjen ekstreme që po ndodh në klimën rajonale dhe globale.
Ky episod duhet të shërbejë si një zgjim kolektiv – për qeveritë, komunitetet shkencore, opinionin publik dhe shoqëritë në tërësi. Nuk mjafton më të habitemi apo të përhapim video në rrjetet sociale; kërkohet një angazhim serioz për të kuptuar, parandaluar dhe përballuar sfidat që ndryshimi klimatik po vendos përpara nesh.
Nëse bora do të jetë gjëja e fundit që shohim në korrik, apo thjesht e para në një varg fenomenesh të çuditshme, kjo varet nga mënyra se si njerëzimi do të reagojë. Por një gjë është e qartë: klima nuk është më ajo që ishte, dhe ajo po e thotë fjalën e saj – këtë herë me borë, në zemër të verës.
