Intervistë ekskluzive për WINDOW.AL
Albert TukaKryetar i Sindikatës së Punonjësve për Rajonin e Veriut dhe Qarkun e Shkodrës.
Redaksia WINDOW.AL
Shkodra, si qark dhe si realitet social-ekonomik, mbetet një ndër zonat më të ndërlikuara të Shqipërisë kur bëhet fjalë për marrëdhëniet e punës, respektimin e të drejtave sindikaliste dhe sfidat e jetës së përditshme për mijëra punëtorë. Migrimi i pandalshëm, papunësia, mungesa e investimeve serioze, degradimi i industrisë dhe presioni mbi bujqësinë kanë krijuar një terren të vështirë për familjet e thjeshta. Në këtë kontekst, roli i sindikatave nuk është thjesht formal, por jetik: ato mbeten ndër të paktat zëra të organizuar që mund të flasin për dinjitetin e punëtorit dhe padrejtësitë e përditshme që mbeten shpesh të heshtura.
Në një kohë kur politika shqiptare merret më shumë me lojëra pushteti sesa me hallet e qytetarëve, dhe kur pushtetet vendore shpesh shfaqen të pafuqishme për të ndikuar realisht në jetën e qytetarëve, sindikatat shfaqen si një lloj “oksigjeni civil”. Në Shkodër dhe në gjithë veriun, ku ekonomia informale dhe varfëria janë plagë të hapura, sindikata që drejton Albert Tuka ka marrë përsipër të jetë një zë i fortë dhe një mburojë për punëtorët.
Në këtë intervistë të posaçme për WINDOW.AL, ne sjellim një bisedë të zgjeruar me Albert Tukën, ku në qendër vendosen jo slogane apo premtime boshe, por realiteti i prekshëm i qarkut të Shkodrës: punëtorët, papunësia, mungesa e perspektivës dhe nevoja urgjente për një ringjallje ekonomike dhe sociale.
Intervista
Zoti Tuka, si e përshkruani gjendjen aktuale të punëtorëve në qarkun e Shkodrës?
Gjendja është alarmante. Ne kemi punëtorë që ende paguhen me paga minimale, shpesh pa kontrata, shpesh pa sigurime shoqërore.
Janë të rinj e të reja që punojnë në fasoneri, në ndërtim apo në sektorin e shërbimeve me orare të zgjatura e pa respektim të asnjë standardi ligjor. Shumë prej tyre e shohin emigracionin si zgjidhje të vetme, gjë që e varfëron edhe më shumë fuqinë punëtore vendase.
A ekziston një dialog real mes sindikatave dhe pushtetit vendor në Shkodër?
Dialogu shpesh është formal, për të mos thënë fiktiv. Ka takime, ka tryeza, por rezultatet konkrete mungojnë. Pushteti vendor duhet ta kuptojë se nuk mund të ketë zhvillim pa respektuar punëtorin. Ne nuk mund të ndërtojmë të ardhme me paga mjerane dhe me të drejta të nëpërkëmbura.
Si është gjendja e industrisë në qarkun e Shkodrës?
Industria është thuajse e shuar. Fabrikat që dikur punësonin mijëra vetë sot janë të braktisura. E vetmja që po e mban ekonominë gjallë është fasoneria, por ajo bazohet në paga minimale dhe shpesh punë pa siguri. Shkodra ka potencial të madh, nga përpunimi i produkteve bujqësore deri te turizmi, por ky potencial mbetet i pashfrytëzuar.
Papunësia në Shkodër shihet si një nga më të lartat në vend. Çfarë ndikimi ka kjo në shoqëri?
Papunësia ka pasoja dramatike. Ajo gjeneron varfëri, emigracion masiv dhe kriminalitet. Ne kemi familje që jetojnë vetëm me ndihmë ekonomike, të cilat ndihen të braktisura nga shteti. Për më tepër, të rinjtë nuk shohin më perspektivë këtu. Kjo është tragjedi kombëtare.
Si ndikon emigracioni në fuqinë punëtore të qarkut?
Emigracioni është plagë e hapur. Çdo muaj kemi qindra të rinj që largohen, dhe ky është një humbje e pakthyeshme. Në vend që të krijojmë kushte për t’i mbajtur, ne po i shtyjmë ata drejt emigrimit. Ky është një dështim i politikës kombëtare dhe vendore.
Çfarë roli luan sindikata që ju drejtoni në këtë realitet të vështirë?
Ne jemi në terren çdo ditë. Jemi zëri i punëtorëve. Ne denoncojmë abuzimet, mbështesim ata që largohen pa të drejtë nga puna, kërkojmë respektimin e kontratave dhe të ligjit. Nuk jemi sindikatë në letra, por në praktikë. E dimë që nuk është e lehtë, por në mungesë të një mbrojtjeje tjetër, punëtorët shohin tek ne mbështetjen e vetme.
A ndihen punëtorët të përfaqësuar realisht nga sindikatat?
Ka një hendek besimi, për shkak se për vite të tëra sindikatat janë përdorur politikisht. Ne po përpiqemi të kthejmë besimin te sindikalizmi si forcë reale mbrojtëse e punëtorit. Kur njerëzit shohin se ne nuk bëjmë pazare politike, por luftojmë për të drejtat e tyre, atëherë fillojnë të na besojnë.
Si e shihni të ardhmen e ekonomisë së Shkodrës?
E ardhmja varet nga investimet serioze dhe nga një plan i mirëfilltë zhvillimi. Nëse vazhdojmë kështu, me emigracion masiv dhe industri të rrënuar, atëherë Shkodra do të shndërrohet në një zonë boshatisjeje. Por nëse shteti dhe biznesi serioz investojnë në turizëm, në përpunimin e prodhimeve bujqësore dhe në nxitjen e inovacionit, Shkodra mund të bëhet një qendër e rëndësishme ekonomike e veriut.
Çfarë mesazhi do t’u jepnit punëtorëve të qarkut të Shkodrës?
Mesazhi im është: mos heshtni. Të drejtat nuk dhurohen, por fitohen. Bashkohuni, organizohuni dhe mos pranoni padrejtësinë si fat të pandryshueshëm. Vetëm të bashkuar mund të ndryshojmë realitetin e hidhur që na është imponuar.
Nga kjo intervistë del qartë se qarku i Shkodrës gjendet përballë një krize të shumëfishtë: papunësi, emigracion, industri të shkatërruara dhe një shoqëri të varfëruar ekonomikisht e shpresëhumbur. Zëri i Albert Tukës është zëri i punëtorëve të lënë pas dore, është thirrja për dinjitet dhe për organizim. Në mungesë të një politike vizionare, sindikatat mbeten i vetmi institucion që guxon të flasë hapur dhe të ngrejë kauzën e të pambrojturve.
Shkodra sot është një pasqyrë e gjithë Shqipërisë: plagët e saj janë plagët e mbarë vendit. Dhe intervista e sotme është një kujtesë se pa dinjitetin e punëtorit nuk mund të ketë as zhvillim, as të ardhme.
Përgatiti: Koja Leonard
