SHURLA E BRASHTËS – “GURRA QIELLORE NË ZEMËR TË SHKAMBIT”
(Prozë poetike për natyrën)Në nji skutë të thellë të Shoshit, nën hijen e maleve të egra të Dukagjinit, rrjedhë nji mrekulli natyre që populli e quen Shurla e Brashtës.
Kjo fjalë vjen prej foljes “me shurlue”, që në gegnisht do me thanë nji rrjedhje e furishme, shpërthyese, e ujit që del drejt, si shul, prej shkëmbit, me nji zhurmë të madhe dhe drejtim të fuqishëm – përnjimend si ky katarakt.
Jo si gjithë tjerat, por si nji zâ i bardhë që bije pingul prej shpinës së shkëmbit – pingul qiellor – që shkrepet mbi luginë si rrfeja që s’ndalet. Asht kjo gjurmë e saj, kjo oshtimë që përplaset për themelin e shkambijve gjigantë, që i ka dhanë emnin: Shurla.
Kur vjen koha e shtërngatave, era fryn përpjetë, përmbrapa rrjedhës së saj, e uji s’ban ma rrugë për tokë, por detyrohet me u kthye mbrapsht, tue i la faqet e malit e tue i veshë lisat me nji petk të thinjun dimni. Duket sikur asht fryma e bardhë e ndonji shpirti të lashtë, që del prej thellësive.
Djathtas, motra ma e vogël, shpesh nuk mundet me puthë tokën. Era e zbyth, e mban në ajër, tue e lëkundë si nji vajë të pa thanun. Ajo rri ashtu – si me qenë pezullueme mes qiellit e tokës.
Në kohën e ngricave të forta, uji pjesërisht ngrinë. Katarakti kthehet në nji tempull kristalt, ku stalaktitet varen si heshta të ngrime e stalagmitet ngrihen prej tokës si rrânjë akulli. Nji heshtje e rëndë, e bardhë, e ndalueme, si nji lutje që nuk shqiptohet. Malet nuk marrin frymë. Vetëm shpirti i ujit pret – pret me u ringjallë prapë.
Por kur pranvera vjen e mali merr frymë për herë të parë, Shurla çlirohet e bije përseri si nji shpirt me dy kambë të bardha. Rrezohen si dy motra binjake që kthehen dorë për dore te nana. Uji i saj flet me zâ, tregon për borën, për ngujimin, për stinët që s’kanë gojë me thanë çka kanë pa.
Shurla e Brashtës nuk asht veç ujë. Asht zanë, asht kujtim kreshniku i nji natyre që flet shqip, me nji zâ të fuqishëm e me nji gjuhë të vjetër, që s’e tremb harresa, e që kërkon veç me u nderue.
E panjoftun për shumëkënd, e fshehun larg, në nji terren të thyeshëm, në shpatullën e djathtë të rrjedhës së mesme të Lumit të Shalës, kjo gurrë gjigande – ky katarakt – asht ndoshta ma i veçanti i Alpeve tona. Shtegton në verë si dallëndyshe pa za e kthehet përherë në vjeshtë. Asht kujtesë për nji botë që flet shqip me zâ të rrallë, atje ku zâni i njeriut nuk mbrrin, por zâni i ujit – s’harrohet kurrë.
Prel Milani
