Nga Bamenda e Kamerunit, në zemër të një prej konflikteve më të dhimbshme të Afrikës, Papa Leoni XIV lëshoi një nga mesazhet më të forta politike dhe morale të kohës: bota po rrënohet jo nga mung, luftë dhe interes.
Në një epokë ku miliona njerëz jetojnë nën hijen e bombave, urisë, zhvendosjes dhe frikës, kreu i Kishës Katolike nuk zgjodhi gjuhën e vakët diplomatike. Ai foli me gjuhën e ndërgjegjes. Dhe pikërisht kjo e bën fjalimin e tij shumë më tepër se një predikim fetar: e bën një akt akuze kundër rendit të sotëm botëror. Në Bamenda, Papa paralajmëroi kundër atyre që “manipulojnë fenë dhe vetë emrin e Zotit” për përfitime ushtarake, ekonomike dhe politike, ndërsa tha se bota “po shkatërrohet nga një grusht tiranësh”. Këto formulime gjenden edhe në tekstin zyrtar të Vatikanit. p nuk u përmend me emër, konteksti politik është tepër i qartë për t’u injoruar. Deklaratat e Papës erdhën menjëherë pasi presidenti amerikan Donald Trump e sulmoi atë në rrjetet sociale, ndërsa mediat ndërkombëtare e kanë lexuar fjalimin si një kundërpërgjigje të fortë, edhe pse të tërthortë, ndaj klimës së re të agresivitetit politik dhe instrumentalizimit të besimit. Reuters, AP dhe media të tjera raportuan se fjalimi u mbajt pas sulmeve të reja online nga Trump dhe në mes të tensioneve të shtuara ndërkombëtare. a ku artikulimi i Papës bëhet tronditës: ai nuk po sulmon thjesht liderë të caktuar; ai po denoncon një model pushteti. Një model ku Zoti përdoret si slogan, feja si mburojë propagandistike, kombi si pretekst emocional dhe lufta si biznes. Pra, nuk kemi të bëjmë më me përplasje idesh, por me një sistem global ku e shenjta përdhoset për të justifikuar interesin. Dhe kur kjo ndodh, problemi nuk është vetëm politik. Është civilizues.
Fjalimi i Bamendës nuk u mbajt në një sallë luksoze europiane, por në një qytet të plagosur nga një konflikt separatist që prej vitesh ka prodhuar mijëra viktima dhe qindra mijëra të zhvendosur. Sipas AP, konflikti në rajonet anglishtfolëse të Kamerunit ka shkaktuar mbi 6,000 të vdekur dhe më shumë se 600,000 të zhvendosur. Pikërisht aty, ku dhuna nuk është teori por përditshmëri, Papa foli për paqen jo si dekor moral, por si domosdoshmëri historike. ron forca e vërtetë e mesazhit të tij: ai e zhvendos debatin nga propaganda tek kostoja njerëzore. Kur Papa thotë se miliarda shpenzohen për luftë ndërsa njerëzit lihen pa shërim, pa edukim dhe pa dinjitet, ai po godet thelbin e hipokrizisë së rendit ndërkombëtar. Bota e sotme ka para për armë, por jo për paqe; ka teknologji për shkatërrim, por jo vullnet për pajtim; ka liderë që flasin për Zot, por investojnë në vdekje. Kjo nuk është thjesht kontradiktë. Është falimentim moral. Reuters raportoi se Papa kritikoi pikërisht shpenzimet e mëdha për luftë në dëm të shërimit dhe arsimit. m, fjalia “bota po shkatërrohet nga një grusht tiranësh” është më shumë se figurë retorike. Është diagnozë. Sepse sot, nga Lindja e Mesme te Afrika, nga luftërat e hapura te përplasjet hibride, një pjesë e madhe e tragjedive të kohës ushqehen nga ambicia e pak njerëzve dhe paguhen nga popuj të tërë. Papa nuk po thotë se bota është pa shpresë; ai po thotë se shpresa mbahet gjallë jo nga ata që sundojnë me frikë, por nga shumica e heshtur e njerëzve që ende besojnë te paqja, dinjiteti dhe vëllazëria.
Ky është edhe dimensioni më i fortë politik i fjalimit: ai rrëzon pretendimin se feja duhet të shërbejë si vulë bekimi për pushtetin. Kur udhëheqësit përdorin emrin e Zotit për të mobilizuar urrejtje, për të justifikuar agresionin apo për të pastruar imazhin e tyre, nuk kemi më devocion. Kemi manipulim. Dhe kur ky manipulim vjen nga maja e politikës globale, ai bëhet rrezik ndërkombëtar.
Prandaj ky fjalim nuk duhet lexuar si episod i radhës në një përplasje personale me Trumpin. Do të ishte gabim ta zvogëlonim kaq shumë. Ai duhet lexuar si një akuzë më e gjerë ndaj elitave që e kanë kthyer botën në treg interesash dhe njerëzimin në kosto anësore. Trump është vetëm një emër në këtë panoramë. Problemi i vërtetë është doktrina e forcës, narcizmi i pushtetit dhe banalizimi i së shenjtës në funksion të propagandës.
Papa Leoni XIV, me gjuhë fetare por me peshë të qartë politike, kujtoi një të vërtetë që shumë pushtetarë përpiqen ta mbysin me zhurmë: paqja nuk ndërtohet me slogan, as me poza morale, e aq më pak me armë të shenjta. Paqja ndërtohet kur pushteti ndalet së përdoruri Zotin si alibi dhe njeriun si mish për konflikt.
Në fund, mesazhi nga Kameruni është brutal në thjeshtësinë e tij: nuk është Zoti ai që po shkatërron botën. Janë njerëzit që e përdorin emrin e Tij për ta sunduar, ndarë dhe djegur atë.
