Lirohen të gjitha pengjet izraelite në Rripin e Gazës — një kthesë historike në konfliktin më të gjatë e më të përgjakshëm të shekullit XXI. Pas më shumë se dy vitesh robërie, dhimbjeje, lotësh e pasigurie, të gjithë pengjet izraelite të rrëmbyer nga Hamasi janë liruar në mënyrë të plotë dhe të pakushtëzuar, në kuadër të një marrëveshjeje historike për paqe.
Në ceremoninë e lirimit, e cila është zhvilluar në një bazë ushtarake afër kufirit me Egjiptin, ka qenë i pranishëm vetë Presidenti amerikan Donald Trump, i cili ka ndërmjetësuar planin përfundimtar të paqes mes Izraelit dhe Hamasit. Krahas tij, pritet pjesëmarrja e shumë liderëve botërorë, përfshirë Sekretarin e Përgjithshëm të Kombeve të Bashkuara, përfaqësuesit e Bashkimit Evropian, si dhe udhëheqësit e Egjiptit, Katarit dhe Jordanisë — shtete që kanë luajtur një rol vendimtar në arritjen e marrëveshjes.
Ky zhvillim i paprecedentë shënon fillimin e një kapitulli të ri për Lindjen e Mesme, një rajon që për dekada është tronditur nga luftëra, hakmarrje dhe cikle të pafundme dhune.
Plani i paqes, i propozuar dhe i nënshkruar me garanci ndërkombëtare, parashikon një proces në disa faza. Faza e parë — tashmë në zbatim — përfshin armëpushimin e plotë dhe afatgjatë, lirimin e pengjeve izraelite dhe mijëra të burgosurve palestinezë, si dhe tërheqjen graduale të forcave izraelite nga zonat e thella të Gazës, deri në një linjë të paracaktuar sigurie. Kjo fazë është cilësuar nga shumë diplomatë si “testi më i ndjeshëm” i besimit mes palëve.
Burime diplomatike thonë se deri më tani, të gjitha procedurat po zhvillohen me sukses dhe nën mbikëqyrjen e Kombeve të Bashkuara, ndërkohë që një mision ndërkombëtar monitorimi është vendosur në terren për të garantuar respektimin e marrëveshjes.
Në ndërkohë, kanë nisur edhe negociatat për fazën e dytë të Planit të Paqes, e cila konsiderohet më komplekse dhe më delikate. Kjo fazë përfshin demilitarizimin gradual të Hamasit, dorëzimin e armëve të rënda, shpërbërjen e infrastrukturës ushtarake dhe të rrjeteve të tuneleve nëntokësore, si dhe tërheqjen e mëtejshme të ushtrisë izraelite. Në qendër të kësaj faze është ideja e krijimit të një qeverisjeje të re në Gazë, që do të funksionojë nën mbikëqyrjen e një administrate të përkohshme ndërkombëtare, me pjesëmarrje palestineze dhe garanci perëndimore.
Synimi final është rindërtimi i plotë i Rripit të Gazës — një territor i shkatërruar nga lufta, që ka pësuar mbi 300 mijë viktima dhe miliona të zhvendosur në më shumë se dy dekada konflikti. Programi i rindërtimit pritet të jetë ndër më të mëdhenjtë në historinë moderne, me fonde që tejkalojnë 200 miliardë dollarë dhe me pjesëmarrjen e vendeve arabe, evropiane dhe aziatike.
Kryeministri izraelit ka deklaruar se “një epokë e re po lind për popullin e Izraelit dhe për të gjithë rajonin”, ndërsa liderët palestinezë e kanë quajtur këtë marrëveshje “një dritë shprese pas dekadash errësire”.
Megjithatë, analistët paralajmërojnë se rruga drejt paqes së qëndrueshme është ende e gjatë dhe plot sfida. Ka ende mosbesim të thellë mes palëve, tensione të brendshme politike dhe frikë se grupet ekstremiste mund të përpiqen ta sabotojnë procesin. Por për herë të parë pas shumë vitesh, fjala “paqe” është rikthyer me kuptim të plotë në fjalorin e Lindjes së Mesme.
Në Gaza, njerëzit kanë dalë në rrugë me flamuj të bardhë dhe me lot në sy — disa për gëzim, disa për kujtimet e dhimbshme që nuk do të harrohen kurrë. Në Tel Aviv, pengjet e liruar janë pritur me përqafime, lule dhe himne paqeje. Dhe nëpër botë, shumë sy janë drejtuar nga ky moment historik, me shpresën se kjo marrëveshje do të shërbejë si shembull për konflikte të tjera të ngrira nëpër botë.
Në horizontin e Gazës, për herë të parë pas shumë kohësh, duken balonat e bardha të fëmijëve që lëshohen drejt qiellit — një simbol i thjeshtë, por i fuqishëm, se edhe në tokën e rrënuar nga urrejtja, paqa mund të ringjallet.
