Ndërsa Ukraina dhe aleatët e saj përpiqen të ruajnë hapësirën e brishtë të negociatave diplomatike për t’i dhënë një fund lufte që ka shkatërruar jetë, ekonomi dhe rendin ndërkombëtar, Vladimir Putin vazhdon të flasë me gjuhën e kërcënimit imperial. Në një intervistë të dhënë për televizionin India Today, pak para vizitës së tij shtetërore në Indi, kreu i Kremlinit artikuloi sërish ambiciet e tij ekspansioniste, duke kërcënuar hapur se i gjithë jugu i Ukrainës “do të bjerë patjetër në duart e Rusisë”.
Nuk ishte deklaratë spontane. Ishte një rikthim i qëllimshëm tek nocionet e vjetra perandorake, të cilat Putin i përdor për të justifikuar një luftë agresore që synon jo vetëm territore, por edhe identitet, kulturë dhe sovranitet. Një nga këto nocione është “Novorosiya”, një term që i përket kohës së shekullit të 18-të, kur Perandoria e Carëve po zgjerohej drejt Detit të Zi, duke marrë nën kontroll territore të gjera që sot i përkasin shtetit modern ukrainas.
Në zhargonin politik të Kremlinit të sotëm, “Novorosiya” nuk është thjesht një term historik. Ai është një instrument propagandistik, një justifikim ideologjik për pretendimet territoriale të Rusisë. Pas këtij nocioni fshihet tentativa për të ringjallur mitologjinë e Perandorisë ruse, ku kufijtë nuk përcaktohen nga ligji ndërkombëtar apo nga vullneti demokratik i popujve, por nga “e drejta historike” që Kremlini pretendon se posedon.
Në këtë “Novorosiya” imagjinare përfshihen rajonet e sotme ukrainase të Zaporizhjas dhe Khersonit – territore që Rusia i ka pushtuar pjesërisht, i ka aneksuar në shkelje flagrante të të drejtës ndërkombëtare dhe po i mban nën kontroll ushtarak me një aparat represioni, deportimesh dhe frike. Por ambicia e Kremlinit nuk ndalet këtu. Në atë hartë të rremë përfshihen edhe Mykolaivi dhe Odesa – dy qendra jetike të Ukrainës jugore, të cilat Rusia as nuk ka mundur t’i pushtojë, as nuk ka arritur t’i aneksojë, por i përmend në mënyrë të vazhdueshme sikur të ishin thjesht “territore të pritura” të një perandorie të rikthyer.
Deklarata të tilla nuk kanë të bëjnë me realitetin e fushës së betejës, as me diplomacinë, as me kujdesin strategjik. Ato lidhen me ideologjinë putiniste që kërkon të zhbëjë shtetin ukrainas, ta zhveshë nga sovraniteti i tij dhe ta kthejë në një periferike ruse, siç ishte në imagjinatën e shekujve të kaluar.
Putini nuk po flet për territor – ai po flet për revansh historik. Ai nuk po flet për siguri – ai po flet për dominim. Dhe kur ai artikulon “Novorosiya-n”, nuk po i drejtohet vetëm Ukrainës; ai po sfidon rendin ndërkombëtar, parimet e pavarësisë kombëtare dhe vetë idenë e Evropës së bashkuar.
Në këtë realitet të tensionuar, ukrainasit dhe aleatët e tyre përballen me një dilemë të madhe: si të ruajnë hapësirën për negociata pa lejuar që Kremlini të përdorë gjuhën e agresionit si mjet për të imponuar hartat e tij të fantazive imperialiste? Sepse çdo deklaratë për “Novorosiya-n” nuk është nostalgji historike, por një sinjal i qartë për përshkallëzim dhe ambicie territoriale që shkojnë shumë përtej Donbasit.
Në fund, ky është thelbi i konfliktit: një vend që lufton për të mbijetuar si komb i pavarur dhe një fuqi që lufton për të ringjallur kufijtë e vjetër të një perandorie që bota moderne e ka kapërcyer. Por Kremlini, me gjuhën e tij të shekullit XVIII, tregon se nuk ka ndërmend të heqë dorë nga ëndrrat e tij – edhe kur ato bien ndesh me të drejtën, me historinë reale dhe me të ardhmen e një Evrope që nuk pranon më të jetojë nën hijen e perandorive.
