𝐀𝐧𝐚𝐥𝐢𝐳𝐞 𝐩𝐨𝐥𝐢𝐭𝐢𝐤𝐞: 𝐑𝐨𝐥𝐢 𝐢 𝐁𝐚𝐥𝐥𝐤𝐚𝐧𝐢𝐭 𝐏𝐞𝐫𝐞𝐧𝐝𝐢𝐦𝐨𝐫 𝐧𝐞 𝐬𝐭𝐫𝐚𝐭𝐞𝐠𝐣𝐢𝐧𝐞 𝐞 𝐁𝐄-𝐬𝐞 𝐩𝐞𝐫 “𝐝𝐨𝐛𝐞𝐬𝐢𝐦𝐢𝐧 𝐞 𝐑𝐮𝐬𝐢𝐬𝐞”
Në dritën e raportit të Institutit të BE-së për Studime të Sigurisë dhe analizës së Steven Everts* mbi strategjitë e reja të Unionit përballë agresionit të shumëformshëm rus, Ballkani Perëndimor del si një hallkë thelbësore në lojën gjeopolitike të kontinentit. Rajoni nuk është më vetëm një hapësirë periferike që pret integrimin; ai është kthyer në një fushëbetejë ku ndërthuren ndikimi rus, ambiciet kineze dhe interesat strategjike të Bashkimit Evropian.
𝑹𝒖𝒔𝒊𝒂 𝒏𝒆̈ 𝑩𝒂𝒍𝒍𝒌𝒂𝒏𝒊𝒏 𝑷𝒆𝒓𝒆̈𝒏𝒅𝒊𝒎𝒐𝒓: 𝑵𝒋𝒆̈ 𝒌𝒆̈𝒓𝒄𝒆̈𝒏𝒊𝒎 𝒊 𝒉𝒆𝒔𝒉𝒕𝒖𝒓 𝒑𝒐𝒓 𝒊 𝒒𝒆̈𝒏𝒅𝒓𝒖𝒆𝒔𝒉𝒆̈𝒎
Ballkani Perëndimor, për shkak të historisë së tij të ndërlikuar politike, etnike dhe institucionale, ka qenë për një kohë të gjatë një terren pjellor për ndërhyrjen ruse. Përmes lidhjeve kulturore, fetare, energjetike dhe dezinformimit, Moska ka kultivuar ndikim në vende si Serbia, Republika Srpska në Bosnje dhe Hercegovinë, por edhe në rrjete politike dhe mediatike në të gjithë rajonin. Kjo ndërhyrje nuk kërkon domosdoshmërisht burime të mëdha (siç përmendet në raport), ajo duhet mbështetet në një strategji elastike që shfrytëzon dobësitë strukturore të shteteve të rajonit.
𝑩𝑬-𝒋𝒂 𝒎𝒆𝒔 𝒗𝒆𝒏𝒅𝒐𝒔𝒎𝒆̈𝒓𝒊𝒔𝒆̈ 𝒅𝒉𝒆 𝒏𝒈𝒖𝒓𝒓𝒊𝒎𝒊𝒕: 𝑵𝒆𝒗𝒐𝒋𝒂 𝒑𝒆̈𝒓 𝒏𝒋𝒆̈ 𝒒𝒂𝒔𝒋𝒆 𝒕𝒆̈ 𝒓𝒆 𝒏𝒆̈ 𝑩𝒂𝒍𝒍𝒌𝒂𝒏
Raporti nënvizon se BE-ja duhet të shfaqet aty ku Rusia ka marrë të mirëqenë praninë e saj. Ballkani është pikërisht një nga këto zona. Për vite me radhë, Unioni ka ndjekur një politikë të “menaxhimit të status quo-së”, duke lënë hapësirë për rivalët strategjikë. Për të ndryshuar këtë qasje dhe për të dobësuar realisht ndikimin e Rusisë, BE-ja duhet të kalojë nga politika e ngadalësuar e zgjerimit te një angazhim më proaktiv dhe selektivisht i përshpejtuar.
𝗞𝗷𝗼 𝗻𝗲̈𝗻𝗸𝘂𝗽𝘁𝗼𝗻:
𝗦𝗵𝗽𝗲̈𝗿𝗯𝗹𝗶𝗺𝗶𝗻 𝗲 𝗾𝗲𝘃𝗲𝗿𝗶𝘃𝗲 𝗿𝗲𝗳𝗼𝗿𝗺𝗮𝘁𝗼𝗿𝗲 me fonde të rritura, qasje në tregun e përbashkët dhe përfshirje në politika të përbashkëta edhe para anëtarësimit zyrtar.
𝗡𝗱𝗲̈𝘀𝗵𝗸𝗶𝗺𝗶𝗻 𝗲 𝗮𝗸𝘁𝗼𝗿𝗲̈𝘃𝗲 𝗼𝗯𝘀𝘁𝗿𝘂𝗸𝘀𝗶𝗼𝗻𝗶𝘀𝘁𝗲̈ që pengojnë paqen, reformën dhe integrimin, qoftë përmes sanksioneve individuale apo përjashtimit nga fondet.
𝗭𝗴𝗷𝗲𝗿𝗶𝗺𝗶𝗻 𝗲 𝗸𝗼𝗺𝘂𝗻𝗶𝗸𝗶𝗺𝗶𝘁 𝘀𝘁𝗿𝗮𝘁𝗲𝗴𝗷𝗶𝗸 për të luftuar dezinformimin rus dhe për të fuqizuar median e pavarur dhe shoqërinë civile në gjuhët vendore.
𝗣𝗲̈𝗿𝗳𝘀𝗵𝗶𝗿𝗷𝗲𝗻 𝗲 𝗱𝗿𝗲𝗷𝘁𝗽𝗲̈𝗿𝗱𝗿𝗲𝗷𝘁𝗲̈ 𝘁𝗲̈ 𝗾𝘆𝘁𝗲𝘁𝗮𝗿𝗲̈𝘃𝗲 për të zbutur ndikimin e propagandës dhe për të rritur mbështetjen për vlerat demokratike.
𝐍𝐣𝐞̈ 𝐁𝐚𝐥𝐥𝐤𝐚𝐧 𝐦𝐞 𝐩𝐞𝐬𝐡𝐞̈ 𝐬𝐭𝐫𝐚𝐭𝐞𝐠𝐣𝐢𝐤𝐞 𝐧𝐞̈ 𝐤𝐨𝐧𝐤𝐮𝐫𝐫𝐞𝐧𝐜𝐞̈𝐧 𝐠𝐥𝐨𝐛𝐚𝐥𝐞
Përfshirja e Ballkanit në një strategji të gjerë për “dobësimin e Rusisë” nuk është thjesht një nevojë për stabilitet rajonal; ajo është një domosdoshmëri për të mbrojtur arkitekturën e sigurisë evropiane. Pa një Ballkan të stabilizuar dhe të integruar, BE-ja mbetet e cenueshme në oborrin e saj të pasmë.
Në këtë kontekst, duhet veçuar edhe bashkëpunimi i mundshëm me SHBA-të, i cili mund të fuqizojë ndikimin euroatlantik në rajon dhe të parandalojë një “Finlandizim” të heshtur të Ballkanit nga ana e Rusisë apo Kinës. Një partneritet BE-SHBA për Ballkanin Perëndimor duhet të jetë i koordinuar, i synuar dhe i guximshëm.
𝐍𝐠𝐚 𝐫𝐞𝐭𝐨𝐫𝐢𝐤𝐚 𝐭𝐞 𝐯𝐞𝐩𝐫𝐢𝐦𝐢
Në përputhje me frymën e raportit, dobësimi i Rusisë nuk do të vijë nga samite simbolike apo nga deklarata diplomatike, por nga veprime konkrete dhe të vazhdueshme. Ballkani Perëndimor është një pikë nisjeje ideale për këtë ndryshim. Këtu, BE-ja mund të tregojë që është në gjendje të veprojë me vendosmëri, të mbrojë vlerat e saj dhe të frenojë ndikimet autoritare që shkelin parimet e demokracisë dhe vetëvendosjes.
Në fund të ditës, çështja nuk është vetëm për Ballkanin, por për vetë qëndrueshmërinë e rendit evropian. Dhe në këtë rend të ri, Ballkani duhet të jetë pjesë aktive dhe jo vetëm spektator.
- Shkruan Agron Shaqiri KO
