Alarm në aeroportet e Europës: Sistemi EES po shkakton radhë të gjata, vonesa dhe shqetësime për mijëra udhëtarë:

Pushimet verore kanë hyrë në kulmin e tyre dhe miliona qytetarë po udhëtojnë drejt destinacioneve turistike në të gjithë Evropën. Por, për shumë prej tyre, udhëtimi nuk ka nisur me relaks dhe entuziazëm, por me pritje të gjata, radhë të pafundme dhe stres në aeroporte e pika kufitare.

Mediat gjermane raportojnë se në shumë aeroporte evropiane janë krijuar bllokime serioze si pasojë e zbatimit të sistemit të ri elektronik të hyrje-daljeve, i njohur si EES (Entry/Exit System). Ky sistem synon modernizimin e kontrollit kufitar në zonën Schengen, por në praktikë, gjatë sezonit më të ngarkuar të udhëtimeve, po shkakton vonesa të konsiderueshme.

Që prej hyrjes në fuqi të sistemit, shtetasit e vendeve jashtë Bashkimit Evropian duhet të regjistrojnë të dhënat biometrike sa herë që hyjnë ose dalin nga territori i BE-së. Procedura përfshin skanimin e fytyrës, marrjen e gjurmëve të gishtërinjve dhe regjistrimin elektronik të të dhënave personale. Në këtë mënyrë janë zëvendësuar vulat tradicionale në pasaportë, por procesi i ri kërkon më shumë kohë për çdo udhëtar.

Në shumë aeroporte ndërkombëtare, sidomos në Gjermani, Francë, Itali, Spanjë, Holandë dhe Greqi, autoritetet kufitare po përballen me flukse shumë më të mëdha se kapacitetet aktuale të sistemit. Në disa raste, pasagjerët kanë pritur më shumë se një ose dy orë vetëm për të kaluar kontrollin kufitar, ndërsa radhët janë shtrirë deri jashtë terminaleve.

Situata bëhet edhe më e vështirë gjatë fundjavave dhe orëve të pikut, kur mijëra udhëtarë mbërrijnë pothuajse njëkohësisht. Familje me fëmijë, turistë dhe udhëtarë biznesi janë ankuar për pritje të gjata, konfuzion dhe mungesë informacioni.

Edhe kompanitë ajrore kanë ngritur alarmin. Ryanair, easyJet dhe operatorë të tjerë të mëdhenj evropianë paralajmërojnë se sistemi nuk është ende plotësisht i gatshëm për të përballuar fluksin rekord të pasagjerëve gjatë sezonit veror. Sipas tyre, procedurat e reja po ndikojnë drejtpërdrejt në vonesat e fluturimeve dhe po rrisin rrezikun që shumë udhëtarë të mos arrijnë në kohë te porta e imbarkimit.

Kompanitë u bëjnë thirrje pasagjerëve që të paraqiten në aeroport të paktën tre ose katër orë përpara nisjes së fluturimit, sidomos në aeroportet me trafik të lartë. Kjo është një ndryshim i madh nga praktika e mëparshme, kur dy orë konsideroheshin të mjaftueshme për shumicën e fluturimeve.

Ndërkohë, presioni politik ndaj Brukselit po rritet. Nëntë shtete – Belgjika, Franca, Gjermania, Greqia, Italia, Malta, Holanda, Portugalia dhe Zvicra – kanë kërkuar që të ekzistojë mundësia e pezullimit të përkohshëm të kontrolleve të EES në raste emergjente ose kur krijohen radhë të jashtëzakonshme.

Sipas këtyre vendeve, fleksibiliteti është i domosdoshëm për të shmangur kaosin gjatë sezonit turistik dhe për të garantuar funksionimin normal të aeroporteve. Ato theksojnë se mbështesin forcimin e sigurisë kufitare, por kërkojnë që sistemi të jetë praktik dhe të mos penalizojë miliona udhëtarë.

Nga ana tjetër, Komisioni Evropian vazhdon të mbrojë sistemin e ri. Brukseli argumenton se EES do të modernizojë kontrollin kufitar, do të luftojë më mirë migracionin e paligjshëm, do të identifikojë personat që tejkalojnë afatin e qëndrimit në zonën Schengen dhe do të rrisë sigurinë kundër krimit ndërkufitar dhe kërcënimeve terroriste.

Ekspertët pranojnë se në planin afatgjatë sistemi pritet të sjellë përfitime të rëndësishme, por paralajmërojnë se faza e parë e zbatimit është gjithmonë më problematikja. Shumë aeroporte ende nuk kanë personel të mjaftueshëm, pajisjet biometrike nuk funksionojnë gjithmonë me ritmin e nevojshëm dhe stafi po përballet me vështirësi në menaxhimin e numrit rekord të pasagjerëve.

Për momentin, realiteti për shumë udhëtarë është krejt ndryshe nga ai i premtuar: më shumë stres, më shumë pritje, më shumë vonesa dhe në disa raste humbje të fluturimeve apo të lidhjeve me destinacionet e tjera.

Autoritetet këshillojnë të gjithë udhëtarët që do të fluturojnë drejt ose nga vendet e Bashkimit Evropian të planifikojnë më shumë kohë për procedurat kufitare, të kontrollojnë paraprakisht dokumentacionin e tyre dhe të mbërrijnë në aeroport shumë më herët se zakonisht.