Kur diplomacia buzëqesh, ndërsa shqiptarët presin dinjitet

Ka momente kur heshtja diplomatike peshon më shumë se një deklaratë. Ka momente kur një buzëqeshje në një takim zyrtar ngre më shumë pikëpyetje sesa një debat politik.

Pikërisht kjo ndodhi me takimin e Ministrit për Evropën dhe Punët e Jashtme të Shqipërisë, Ferit Hoxha, me homologun serb Marko Gjurić. Takimi u zhvillua në kuadër të Forumit Diplomatik të Antalias, ku u diskutuan marrëdhëniet dypalëshe, bashkëpunimi rajonal dhe çështja e Kosovës. (punetejashtme.gov.al⁠)

Askush nuk kundërshton se diplomacia kërkon dialog. Askush nuk thotë se ministrat nuk duhet të takohen. Përkundrazi, dialogu është pjesë e punës së tyre.

Por pyetja që shtrojnë shumë shqiptarë është krejt tjetër:

A duhet dialogu të vazhdojë me të njëjtin ton edhe kur nga pala tjetër vijnë deklarata që perceptohen si fyese ose nxitëse ndaj shqiptarëve?

Në këto raste, qytetarët presin diçka më shumë sesa fotografi zyrtare dhe buzëqeshje para kamerave. Presin një qëndrim të qartë. Presin që ministri i Jashtëm i Shqipërisë të bëjë të ditur se dinjiteti kombëtar nuk negociohet.

Në diplomaci ekzistojnë shumë mënyra për të reaguar: një notë proteste, një deklaratë publike, një qëndrim i prerë në takim apo forma të tjera institucionale. Pikërisht për këtë arsye, shumë qytetarë kanë ngritur pyetjen nëse reagimi i Shqipërisë ishte në përputhje me pritshmëritë e tyre.

Kur bëhet fjalë për interesin kombëtar, shqiptarët nuk presin as servilizëm dhe as retorikë boshe. Ata presin që përfaqësuesit e shtetit të flasin me qartësi dhe dinjitet.

Sepse marrëdhëniet e mira ndërtohen mbi respekt të ndërsjellë, jo mbi heshtje kur lindin tensione.

Shqipëria dhe Serbia mund dhe duhet të komunikojnë. Por komunikimi nuk duhet të nënkuptojë relativizimin e çdo deklarate që prek ndjeshmëritë e shqiptarëve.

Një ministër i Jashtëm nuk përfaqëson një parti politike.

Ai përfaqëson Republikën e Shqipërisë.

Dhe çdo takim me homologët e vendeve fqinje duhet të shërbejë edhe për të mbrojtur interesin kombëtar, jo vetëm për të ruajtur protokollin diplomatik.

Prandaj debati nuk është nëse Ferit Hoxha duhej apo jo të takohej me Marko Gjurić.

Debati është nëse në atë takim u përcoll me forcën e duhur mesazhi se Shqipëria nuk pranon gjuhë që cenon dinjitetin e shqiptarëve.

Sepse dinjiteti i një shteti nuk matet nga numri i takimeve diplomatike.

Ai matet nga guximi për të mbrojtur interesin kombëtar edhe në tavolinat më të vështira të diplomacisë.

---

Ndonjëherë një fotografi flet më shumë se një konferencë për shtyp.

Në njërën anë të kësaj fotografie shohim Ministrin për Evropën dhe Punët e Jashtme të Shqipërisë, Ferit Hoxha, duke buzëqeshur dhe duke shtrënguar dorën e ministrit të Jashtëm serb, Marko Gjurić, në një takim diplomatik.

Në anën tjetër shohim një dokument zyrtar në gjuhën serbe. Nuk është një dokument i qeverisë shqiptare. Është nisma e deputetit shqiptar në Kuvendin e Serbisë, Shaip Kamberi, i mbështetur nga deputetë të tjerë shqiptarë, që kërkon shkarkimin e ministres serbe Snežana Paunović pas deklaratave të saj që kanë shkaktuar reagime të forta në opinionin shqiptar.

Dhe pikërisht këtu lind kontrasti.

Ndërsa një deputet shqiptar në Beograd zgjedh të përballet institucionalisht me gjuhën që ai e konsideron të papranueshme ndaj shqiptarëve, shumë qytetarë pyesin pse Tirana zyrtare nuk dha një reagim po aq të qartë politik dhe diplomatik.

A nuk duhej Shqipëria të ishte e para që të ngrinte zërin?

A nuk duhej Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme të dënonte publikisht deklarata të tilla?

A nuk meritonin shqiptarët një reagim të prerë nga shteti i tyre?

Shqipëria është shteti amë i shqiptarëve. Pikërisht për këtë arsye, qytetarët presin që kur cenohet dinjiteti i shqiptarëve, reagimi i parë të vijë nga Tirana.

Askush nuk kërkon prishjen e marrëdhënieve me Serbinë.

Askush nuk kërkon diplomaci të bazuar në konflikt.

Por dialogu nuk duhet të nënkuptojë heshtje.

Marrëdhëniet e mira fqinjësore nuk ndërtohen duke kaluar në heshtje deklarata që perceptohen si fyese ndaj shqiptarëve.

Përkundrazi, ato ndërtohen mbi respekt të ndërsjellë.

Ironia është se një deputet shqiptar në parlamentin serb gjen forcën të ngrejë një nismë institucionale, ndërsa shumë qytetarë presin të njëjtin vendosmëri edhe nga diplomacia shqiptare.

Kjo nuk është një çështje partie.

Nuk është një debat mes të majtës dhe të djathtës.

Është një çështje dinjiteti kombëtar.

Kur preket kombi, nuk duhet të ketë heshtje.

Kur preken shqiptarët, nuk duhet të ketë standarde të dyfishta.

Fotografia e Ferit Hoxhës me Marko Gjurićin mund të jetë pjesë e protokollit diplomatik. Kjo është normale në marrëdhëniet ndërkombëtare. Por ajo që shumë qytetarë kërkojnë është që përkrah protokollit të shihet edhe një qëndrim publik, i qartë dhe dinjitoz në mbrojtje të interesit kombëtar.

Sepse historia ka treguar se shtetet fitojnë respekt jo vetëm kur dialogojnë, por edhe kur dinë të mbrojnë me vendosmëri qytetarët dhe dinjitetin e tyre.

Në fund mbetet një pyetje që shumë shqiptarë vazhdojnë ta bëjnë:

Nëse Shaip Kamberi pati kurajën të sfidonte institucionalisht deklaratat e ministres serbe në Beograd, pse Tirana zyrtare nuk dha një reagim po aq të fortë në mbrojtje të dinjitetit të shqiptarëve?