Nga Haga në Uashington: Udhëtimi i Jack Smithit që mori kthesë drastike:

Si Jack Smith ndaloi marrëveshjen e paqes Kosovë-Serbi nën administratën Trump dhe si ky vendim ndryshoi rrjedhën e historisë në Ballkan

Në qershor të vitit 2020, Shtëpia e Bardhë ishte gati të bëhej dëshmitare e një momenti historik. Nën ndërmjetësimin e Richard Grenell, të dërguarit të posaçëm të Presidentit Donald Trump, udhëheqësit e Kosovës dhe Serbisë ishin rrugës për në Uashington. Synimi ishte i qartë: arritja e një marrëveshjeje të madhe ekonomike dhe politike që mund të kulmonte me një paqe afatgjatë.

Megjithatë, ky momentum diplomatik u godit në mënyrë dramatike në ajër. Ndërsa Presidenti i atëhershëm i Kosovës, Hashim Thaçi, po udhëtonte drejt SHBA-së, Zyra e Prokurorit të Specializuar në Hagë, e udhëhequr nga Jack Smith, bëri një njoftim bombastik: publikimin e një aktakuze të propozuar për krime lufte kundër Thaçit.

Ky hap juridik jo vetëm që detyroi Thaçin të kthehej mbrapsht dhe të jepte dorëheqjen, por anuloi menjëherë samitin e Shtëpisë e Bardhë, duke ndryshuar përgjithmonë arkitekturën gjeopolitike të rajonit.

Bllokimi i Uashingtonit dhe Akuzat e Richard Grenell

Për administratën Trump, ky vendim i Jack Smith u pa si një ndërhyrje e qëllimshme politike. Richard Grenell nuk i ka kursyer kurrë kritikat e ashpra ndaj Smithit, duke argumentuar se koha e përzgjedhur për publikimin e aktakuzës nuk ishte rastësi, por një përpjekje e qëllimshme për të sabotuar një sukses të madh të jashtëm të Donald Trumpit përpara zgjedhjeve presidenciale amerikane.

Sipas Grenellit, drejtësia ndërkombëtare në këtë rast u përdor si një mjet politik për të rrëzuar një proces paqeje të udhëhequr nga Uashingtoni, duke e zhvendosur qendrën e gravitetit diplomatik përsëri drejt Brukselit.

Nga Haga në Uashington:

Kryqëzimi i Fatit të Jack Smith dhe Donald Trump

Ironia më e madhe e historisë ndodhi dy vite më vonë. Jack Smith, njeriu që përmbysi planet e administratës Trump në Ballkan, u emërua nga Departamenti i Drejtësisë i SHBA-së si Prokuror Special për të hetuar vetë Donald Trumpin.
Ky kryqëzim i ri fatesh ngriti pikëpyetje të shumta mbi lidhjen mes dy ngjarjeve.

Për mbështetësit e Trumpit dhe kritikët e Smithit, metodat e përdorura ndaj Hashim Thaçit në vitin 2020 u panë si një “provë gjenerale” për betejat ligjore që Smith do të niste më vonë brenda Uashingtonit.

Tensionet në Veri dhe Boshllëku i Paqes
Largimi i dhunshëm i Hashim Thaçit nga skena politike krijoi një boshllëk të madh të udhëheqjes në Kosovë dhe ndryshoi dinamikën e bisedimeve me Serbinë. Artikulli argumenton se bllokimi i marrëveshjes së vitit 2020 la pas një status-quo të rrezikshme.

Pa një marrëveshje të guximshme politike dhe me dobësimin e ndikimit të drejtpërdrejtë amerikan, hapësira u mbush nga pasiguria. Si pasojë direkte e këtij ngërçi diplomatik, vitet e fundit kanë parë një ngritje serioze të tensioneve në veri të Kosovës. Mungesa e një zgjidhjeje përfundimtare të vulosur në Shtëpinë e Bardhë riktheu incidentet, barrikadat dhe dëshmoi se si dështimi i diplomacisë së vitit 2020 la një plagë të hapur në terren.

Udhëtimi i Hashim Thaçit që mori kthesë drastike midis Hagës dhe Uashingtonit mbetet një nga “çfarë do të ndodhte nëse…” më të mëdha të historisë moderne të Ballkanit. Ndërhyrja e Jack Smithit mund të ketë qenë e bazuar në mandate ligjore, por impakti i saj ishte tërësisht gjeopolitik: ajo ndaloi një marrëveshje paqeje nën administrimin Trump dhe, siç tregon realiteti i sotëm në veri të Kosovës, la pas një rajon që ende paguan çmimin e tensioneve dhe të një paqeje të mbetur në gjysmë/Gazzetta Journal/