SHQIPËRIA DHE SFIDA E KONSERVATORIZMIT NË SHEKULLIN XXI:

Kur flitet për konservatorizmin në Evropë, vëmendja shkon menjëherë te Gjermania, Italia, Franca, Hungaria, Polonia apo Britania e Madhe. Janë vende ku konservatorizmi ka ndërtuar institucione, ka prodhuar liderë, ka formësuar politika dhe ka ndikuar drejtpërdrejt në fatin e kombeve të tyre. Por kur vjen radha te Shqipëria, situata paraqitet shumë më ndryshe.

Paradoksi shqiptar është se ndonëse shqiptarët mbeten një popull thellësisht i lidhur me familjen, traditën, historinë, fenë, nderin dhe identitetin kombëtar, konservatorizmi si forcë politike ende nuk ka arritur të marrë dimensionin që ka në pjesën më të madhe të Evropës. Shqipëria vazhdon të jetë një vend ku shumica e njerëzve jetojnë sipas vlerave konservatore, por politika shpesh nuk reflekton të njëjtin realitet.

Për më shumë se tre dekada tranzicion, debati politik shqiptar është dominuar nga përplasja e individëve, nga lufta për pushtet, nga interesat afatshkurtra dhe nga një kulturë politike që shpesh ka lënë në plan të dytë temat e identitetit kombëtar, të trashëgimisë kulturore, të moralit publik dhe të interesit afatgjatë të vendit. Në këtë periudhë, Shqipëria ka parë lindjen dhe zhdukjen e shumë partive, por shumë pak prej tyre kanë tentuar të ndërtojnë një filozofi të mirëfilltë konservatore.

Ndërkohë Evropa ka ndryshuar. Nga Berlini në Romë, nga Budapesti në Varshavë, nga Madridi në Hagë, po rritet një brez i ri forcash konservatore që kërkojnë rikthimin e kombit, familjes, kufijve, identitetit dhe sovranitetit në qendër të debatit publik. Këto lëvizje kanë lindur si reagim ndaj globalizmit të pakontrolluar, emigracionit masiv, krizës së identitetit kulturor dhe humbjes së besimit tek establishmenti tradicional politik.

Në këtë sfond europian, Shqipëria nuk mund të mbetet e shkëputur. Edhe këtu po bëhen gjithnjë e më të forta pyetjet mbi identitetin kombëtar, mbi emigracionin masiv të të rinjve, mbi rënien demografike, mbi dobësimin e familjes tradicionale, mbi largimin e qytetarëve nga politika dhe mbi ndjenjën se vendimet më të rëndësishme shpesh merren pa pjesëmarrjen reale të shoqërisë.

Pikërisht në këtë moment historik lind nevoja për një konservatorizëm shqiptar të qartë, modern dhe kombëtar. Një konservatorizëm që nuk jeton vetëm me nostalgjinë e së kaluarës, por që ndërton vizion për të ardhmen. Një konservatorizëm që nuk kufizohet në slogane patriotike, por që shndërron patriotizmin në projekt politik. Një konservatorizëm që nuk flet vetëm për kombin, por që lufton për interesat e kombit në praktikë.

Në këtë kontekst janë shfaqur disa Parti Konservatore. Ku kërkojnë të përfaqësonjnë një përpjekje për të krijuar një alternativë që vendos në qendër vlerat tradicionale shqiptare, mbrojtjen e identitetit kombëtar, forcimin e familjes, respektin për besimin, nderimin e historisë dhe ndërtimin e një shteti që vendos interesin kombëtar mbi interesat e ngushta politike.

Por fatkeqësisht nuk e arritën asnjërë. Madje më të shumtën herë e kanë dëmtuar frymën konservatore.

Megjithatë, sfida e vërtetë për çdo forcë konservatore shqiptare nuk është ekzistenca, por besueshmëria. Nuk mjafton të deklarohesh konservator. Nuk mjafton të përdorësh simbole kombëtare. Nuk mjafton të flasësh për traditën. Qytetarët kërkojnë diçka më shumë. Kërkojnë që konservatorizmi të jetë i pranishëm në momentet kur vendi përballet me sfida reale. Kërkojnë që ai të ketë zë kur diskutohen çështjet që prekin territorin, ekonominë, trashëgiminë kombëtare, familjen dhe të ardhmen e brezave që vijnë.

Shqipëria sot ndodhet përballë një prove të madhe. Nga njëra anë kemi një shoqëri që kërkon ndryshim, që kërkon më shumë transparencë, më shumë përfaqësim dhe më shumë respekt për interesin publik. Nga ana tjetër kemi një klasë politike që shpesh perceptohet si e shkëputur nga shqetësimet reale të qytetarëve. Pikërisht në këtë hapësirë mund të lindë një konservatorizëm i ri shqiptar, i cili nuk është thjesht opozitë ndaj së majtës, por një vizion i plotë për kombin.

Sepse konservatorizmi nuk është vetëm mbrojtje e së kaluarës. Është përgjegjësi për të ardhmen. Është bindja se kombet nuk ndërtohen vetëm me ekonomi, por edhe me identitet. Nuk ndërtohen vetëm me investime, por edhe me vlera. Nuk ndërtohen vetëm me ligje, por edhe me moral publik.

Në fund, pyetja më e rëndësishme për konservatorizmin shqiptar nuk është nëse ka vend në politikën e vendit. Pyetja është nëse ai do të ketë forcën, guximin dhe vizionin për t’u bërë një faktor real në jetën kombëtare. Nëse do të arrijë të përfaqësojë ata shqiptarë që ndihen të harruar, të papërfaqësuar dhe të zhgënjyer nga politika tradicionale. Nëse do të arrijë të kthejë vlerat që shumica e shqiptarëve i jetojnë çdo ditë në një projekt serioz politik.

Nëse kjo ndodh, atëherë konservatorizmi shqiptar mund të bëhet pjesë e asaj vale të madhe europiane që po kërkon rikthimin e identitetit, sovranitetit dhe dinjitetit kombëtar. Dhe nëse arrin ta bëjë këtë, ai nuk do të jetë thjesht një rrymë politike. Do të jetë një lëvizje që synon të formësojë të ardhmen e Shqipërisë.

Përgatiti: Koja Leonard: