“Aleanca e Çeliktë”: Si Shqipëria ndryshoi fatin e Kinës dhe pse gjithçka përfundoi në izolim total:

Nëse sot Kina është një nga fuqitë dominuese në Këshillin e Sigurimit të OKB-së, meritën kryesore për këtë ia detyron një aleati të papritur, Shqipërisë komuniste. Gjatë Luftës së Ftohtë, Shqipëria u bë zëri më i fortë në sallat e Nju Jorkut, duke ndryshuar hartën politike globale, por kjo histori përfundoi me një shkëputje brutale dhe izolim të plotë.

Misioni i pamundur: Shqipëria si “kampion” i Kinës

Deri në vitin 1971, Kombet e Bashkuara e njihnin qeverinë e arratisur në Tajvan (Republika e Kinës) si përfaqësuesen e vetme legjitime. Diplomacia shqiptare, përmes figurave si Halim Budo dhe Nesti Nase, loboi për një dekadë që Pekini, kryeqyteti i Republikës Popullore të Kinës të zinte vendin e duhur. Më 25 tetor 1971, “Rezoluta Shqiptare” u miratua me 76 vota pro, duke dëbuar përfundimisht përfaqësuesit e Tajvanit dhe duke krijuar “nyjen” gjeopolitike që vazhdon edhe sot. Tajvani, ndonëse funksionon si demokraci, mbetet zyrtarisht jashtë OKB-së, pasi Pekini e konsideron atë pjesë të pandashme të tij.

Fondi i “majmë”: Shpërblimi miliarda dollarësh

Kjo aleancë ishte një “litar shpëtimi” për regjimin e Enver Hoxhës. Mes viteve 1954 dhe 1978, Kina i dha Shqipërisë rreth 5 miliardë juanë (rreth 3 miliardë dollarë të asaj kohe). Me fuqinë blerëse të sotme, kjo shumë përkthehet në mbi 25-30 miliardë dollarë. Kjo ndihmë financoi pothuajse gjithë industrinë e rëndë shqiptare, minierat dhe infrastrukturën e kohës.

Si nisi “Ndarja e Madhe”: Kur Hoxha sfidoi Pekinin

Pas suksesit në OKB, marrëdhëniet nisën të ftohen shpejt për shkak të ndryshimeve në politikën kineze:

• “Shoku Nikson”: Në vitin 1971, Enver Hoxha u tërbua kur mësoi për vizitën e Presidentit amerikan Riçard Nikson në Pekin. Ai i dërgoi Mao Ce Dunit një letër-protestë prej 19 faqesh, duke e quajtur këtë “tradhti ndaj marksizmit”.
• Ideologjia: Hoxha nisi të sulmonte publikisht “Teorinë e Tre Botëve” të Maos dhe e quajti udhëheqjen kineze “revizioniste” dhe “tradhtare”.

Fundi dramatik: Ndërprerja në vitin 1978

Me ardhjen e Den Siaopinit në pushtet (pas vdekjes së Maos), Kina u fokusua te modernizimi dhe tregtia globale, duke mos pasur më durim për “aleatin e vogël e të palumtur” evropian.

• Largimi i menjëhershëm: Më 7 korrik 1978, Pekini ndërpreu çdo marrëveshje tregtare, anuloi projektet industriale dhe urdhëroi tërheqjen e menjëhershme të çdo tekniku dhe këshilltari ushtarak kinez nga Shqipëria.

Izolimi total

Pas ikjes së kinezëve, Shqipëria mbeti pa
asnjë mbështetës. Duke pasur tashmë marrëdhënie të prishura me Jugosllavinë, Bashkimin Sovjetik dhe Perëndimin, vendi u zhyt në një izolim paranojak dhe total.

Largimi i teknikëve kinezë la pas kantiere të pambaruar dhe një ekonomi të paralizuar, duke shënuar kështu fillimin e rënies së ngadaltë por të pashmangshme të një prej regjimeve më të mbyllura në botë deri në vitet ’90.