Teknologjia moderne po arrin të ndriçojë sekrete që kanë qëndruar të mbrojtura nën ujë për mijëra vjet, duke detyruar shkencëtarët të rishkruajnë librat e historisë së Ballkanit.

Kohët e fundit, një grup kërkimor ndërkombëtar ka përdorur skanerët më të avancuar të inteligjencës artificiale dhe sonarin 3D për të hartuar fundin e liqeneve tona të lashta, përfshirë Ohrit dhe Prespës. Rezultatet e para kanë qenë aq befasuese, saqë fillimisht u mbajtën të fshehura nga publiku derisa të konfirmoheshin plotësisht nga arkeologët në terren.

Ajo që pajisjet zbuluan nën shtresat e shekullore të baltës tejkalon çdo parashikim të bërë më parë nga ekspertët.Sipas të dhënave të para që po qarkullojnë në revistat më të mëdha shkencore, inteligjenca artificiale ka pikasur strukturat e një qytetërimi të tërë të mbytur, i cili daton rreth 8,000 vjet më parë, duke e bërë atë vendbanimin më të vjetër liqenor të zbuluar ndonjëherë në të gjithë Europën.

Skanimet tregojnë mbetje të rregullta të mijëra shtyllave të drurit dhe platformave që shërbenin si shtëpi mbi ujë, një teknikë ndërtimi jashtëzakonisht e avancuar për kohën. Ky zbulim nuk është thjesht një sukses teknologjik, por një provë e gjallë se këto troje kanë qenë qendra e një zhvillimi të jashtëzakonshëm njerëzor shumë përpara se të lulëzonin qytetërimet e tjera të njohura të antikitetit.

Për të kuptuar rëndësinë e kësaj ngjarjeje, ky zbulim po krahasohet me gjetjet e famshme të qyteteve të mbytura në Egjipt apo në Greqinë e lashtë, të cilat dikur konsideroheshin thjesht legjenda. Dallimi i vetëm është se në rastin tonë, uji i ëmbël dhe mungesa e oksigjenit në thellësi kanë bërë që strukturat e drurit dhe mjetet e përditshme të jetesës të mbeten pothuajse të paprekura, si në një kapsulë kohe.

Arkeologët e huaj që kanë mbërritur tashmë në terren shprehen se ky është “shansi i shekullit” për të kuptuar se si jetonin njerëzit e parë në këto anë dhe si u përshtatën ata me ndryshimet e mëdha klimatike të asaj epoke.
Interesi për këtë zbulim ka shpërthyer menjëherë edhe në rrjetet sociale, ku video të ndryshme me rindërtime 3D se si dukej ky qytet i mbytur po marrin miliona shikime brenda pak orësh.

Ky fluks i madh vëmendjeje pritet të sjellë një valë të re të turizmit kulturor dhe shkencor, duke i kthyer këto zona në qendrën e vëmendjes globale për muajt në vijim.

Ndërsa eksplorimet në thellësi po vazhdojnë, të gjithë janë me sytë nga ekranet për të parë se cili do të jetë sekreti i radhës që ky qytet i mbytur do të nxjerrë në dritë pas mijëra vitesh harrese.