TASHMË SHQIPËRIA NË SHITJE EDHE ME LIGJ!

Shqipëria po shkon drejt një ndryshimi që mund të transformojë përgjithmonë raportin e shqiptarëve me tokën e tyre. Në heshtje, mes krizave politike, emigracionit masiv dhe varfërisë që po godet zonat rurale, po përgatitet një ligj që për shumë njerëz përkthehet me një fjali të vetme:
“Tani edhe toka shqiptare del në treg për të huajt.”

Projektligji i ri i Ministrisë së Bujqësisë synon t’u japë shtetasve të huaj të drejtën për të blerë tokë në Shqipëri, përfshirë edhe tokën bujqësore. Një tabu që ka qëndruar e paprekur prej dekadash po shembet. Dhe bashkë me të po shpërthen edhe zemërimi publik.

Sepse kjo nuk është thjesht çështje ekonomie.
Kjo prek nervin më të ndjeshëm të shqiptarëve: pronën dhe tokën.

Në një vend ku njerëzit janë vrarë për kufijtë e parcelave, ku mijëra familje ende endet nëpër gjykata për dokumente pronësie, ku toka është trashëguar si nder familjar dhe jo vetëm si pasuri, ideja që ajo mund të blihet nga të huajt po shihet nga shumëkush si një alarm kombëtar.

Deri sot ligji ua ndalonte të huajve blerjen e truallit dhe tokës bujqësore. Ata mund të investonin, të ndërtonin, të merrnin prona me qira për 99 vite, por toka vetë nuk prekej. Ishte një nga barrierat e fundit mbrojtëse që kishte mbetur.

Tani kjo barrierë po çahet.

Drafti parashikon që një shtetas i huaj të mund të blejë deri në 2 hektarë tokë në një bashki dhe deri në 30 hektarë në total në Shqipëri. Në pamje të parë duket si kufizim i kontrolluar. Por kritikët paralajmërojnë se në realitet kjo mund të jetë vetëm dera hyrëse e një procesi shumë më të madh.

Sepse historia ka treguar se kur kapitali i madh hyn në një treg të dobët, ligjet shpesh mbeten vetëm në letër.

Dhe Shqipëria sot është pikërisht një treg i dobët:
një shtet me institucione të brishta, me korrupsion të lartë, me konflikte të pafundme pronësie dhe me një popullsi që po largohet masivisht.

Kjo është ajo që e bën situatën edhe më të rëndë.

Ndërsa shqiptarët po braktisin fshatrat sepse nuk jetojnë dot me tokën, investitorët e huaj po përgatiten ta blejnë atë. Ndërsa të rinjtë ikin në Gjermani, Itali apo Angli për të mbijetuar, toka që lanë pas rrezikon të përfundojë në duar të atyre që kanë kapital dhe fuqi financiare.

Dhe pyetja që shumë po bëjnë është therëse:
A po zbrazet Shqipëria nga shqiptarët për t’u mbushur me para të huaja?

Ky ligj vjen në një moment kur bregdeti shqiptar po përjeton një ethe të jashtëzakonshme ndërtimi dhe investimi. Çmimet e pronave kanë shpërthyer. Zona të tëra turistike po betonizohen me ritme marramendëse. Dhe frika më e madhe është se nesër nuk do të jenë vetëm resortet apo apartamentet në duar të huaja, por edhe toka vetë.

Sot flitet për 2 hektarë. Nesër mund të kemi kompani që kontrollojnë qindra hektarë përmes emrave të ndryshëm, ortakëve dhe skemave ligjore. Në Ballkan, toka ka qenë gjithmonë pushtet. Kush kontrollon tokën, kontrollon ekonominë, turizmin, prodhimin dhe në shumë raste edhe politikën lokale.

Pikërisht këtu debati bëhet shumë më i thellë sesa një reformë ekonomike.

Mbështetësit e projektligjit thonë se Shqipëria ka nevojë për investime dhe se toka nuk duhet të mbetet djerrë. Ata premtojnë zhvillim, teknologji moderne në bujqësi, vende pune dhe rritje ekonomike.

Por kundërshtarët shohin një tjetër skenar:
një Shqipëri ku shqiptarët bëhen gjithnjë e më pak pronarë në vendin e tyre.

Ata kujtojnë se edhe pasuritë e tjera strategjike u dhanë me premtimin për zhvillim. U premtua zhvillim me koncesionet, me hidrocentralet, me resortet turistike, me ndërtimet pa fund. Por shumë qytetarë sot ndihen më të varfër, më të përjashtuar dhe më larg vendimmarrjes mbi pasuritë e vendit të tyre.

Prandaj reagimi është kaq emocional.

Sepse për shqiptarët toka nuk është vetëm ekonomi. Është histori. Është gjaku i gjyshërve. Është vendi ku janë rritur familje të tëra. Është identitet kombëtar.

Dhe kur një shtet nis të hapë tregun e tokës për të huajt në një kohë kur vetë populli po ikën masivisht, shumë njerëz nuk e shohin më si reformë.
E shohin si dorëzim.

Në fund mbetet një pyetje që po trondit opinionin publik:
A po ndërtohet një Shqipëri moderne dhe e hapur ndaj investimeve, apo një Shqipëri ku shqiptarët do të jenë gjithmonë e më pak zot të tokës së tyre?

Përgatiti Koja Leonard: