IZRAELI E SHTYU UASHINGTONIN NË NJË LUFTË TË RREZIKSHME — DHE TANI PO TËRHIQET NGA KOSTOJA MË E RËNDË
Refuzimi për të hyrë me trupa tokësore në Iran hap një pyetje të hidhur për SHBA-në: kush do të derdhë gjakun dhe kush do të marrë përfitimet?
Nëse raportimet për hezitimin ose refuzimin e Izraelit për të marrë pjesë me trupa në një operacion të mundshëm tokësor kundër Iranit konfirmohen plotësisht, atëherë Uashingtoni po përballet me një nga skenarët më cinikë të aleancës së vet në Lindjen e Mesme: hyrjen në një luftë të madhe nën logjikën e “interesit të përbashkët”, por me rrezikun që kostoja më e rëndë të mbetet kryesisht mbi supet amerikane. Raportime të ditëve të fundit thonë se Izraeli ka pak gjasa të kontribuojë me fuqi njerëzore në një operacion tokësor, ndërsa vetë Trump ka folur për “përfundimin e shpejtë” të luftës pa dhënë një strategji të qartë daljeje.
Kjo është pika ku narrativa zyrtare fillon të çahet. Për javë të tëra, konflikti është paraqitur si një luftë e domosdoshme për të ndalur Iranin, si një përballje strategjike që gjoja mbron sigurinë rajonale dhe interesat perëndimore. Por nëse aleati që konsiderohej qendror për këtë përballje nuk pranon të futet në baltën e një pushtimi tokësor, atëherë lind pyetja më e rrezikshme politike në Uashington: a po i kërkohet Amerikës të bëjë punën më të përgjakshme, ndërsa të tjerët ruajnë distancën? Kjo pyetje bëhet edhe më e rëndë për shkak se deri më 2 prill nuk ka pasur njoftim publik zyrtar për një vendim për trupa tokësore, megjithëse ka lëvizje dhe plane të shqyrtuara në sfond.
Këtu ndodhet zemra e akuzës politike: Izraeli ka qenë pjesë e luftës dhe e logjikës së përshkallëzimit që nga fillimi i konfliktit më 28 shkurt, sipas Reuters, por tani, kur në tavolinë përmendet skenari më i kushtueshëm njerëzisht dhe ushtarakisht, raportimet tregojnë se ai nuk ka gjasa të ofrojë trupa për një hyrje në terren. Kjo nuk është thjesht zgjedhje taktike. Është sinjal se edhe aleatët më të afërt të Uashingtonit e dinë se një luftë tokësore në Iran mund të jetë katastrofike.
Dhe katastrofike për kë? Para së gjithash për ushtarët amerikanë. Paralajmërimet që vijnë nga pala iraniane janë të qarta: komandanti i ushtrisë iraniane ka urdhëruar përgatitje për çdo lloj sulmi dhe ka folur për asgjësim të forcave armike në rast ndërhyrjeje tokësore. Këto deklarata nuk janë garanci për atë që do të ndodhë, por tregojnë qartë se çdo hyrje në terren do të përballej me rezistencë të ashpër, me humbje të rënda dhe me rrezik të zgjerimit rajonal.
Kjo do të thotë se amerikanët kanë çdo arsye të druhen se mund të jenë ata që do të vdesin nëse një operacion tokësor bëhet realitet. Dhe pikërisht këtu artikulohet kritika më e fortë ndaj administratës Trump: si mund të justifikohet që SHBA të afrohet drejt një skenari ku gjaku amerikan do të përdoret për të mbajtur një luftë, ndërsa aleati që konsiderohet më i interesuari për dobësimin e Iranit mban veten larg kostos më ekstreme? Reuters raportoi më 31 mars se 66% e amerikanëve donin fund të shpejtë të përfshirjes, edhe nëse objektivat nuk arrihen plotësisht, ndërsa 60% kundërshtonin goditjet ndaj Iranit. Kjo nuk është më vetëm çështje strategjie. Është krizë legjitimiteti.
Në këtë pikë, fjalia më e rëndë për establishmentin amerikan është kjo: SHBA rrezikon të duket jo si arkitekte e një strategjie sovrane, por si fuqia që merr mbi vete barrën ushtarake kur aleatët e saj e shohin terrenin si tepër të rrezikshëm për veten. Nuk ka nevojë për slogane boshe që të kuptohet poshtërimi politik i kësaj pamjeje. Mjafton kontrasti: Izraeli mban përfitimin strategjik të një Irani të dobësuar, ndërsa Amerika mund të mbajë faturën e trupave, arkivoleve, krizës së brendshme dhe pasojave globale në energji e tregje. Tregjet tashmë kanë reaguar nervozisht dhe çmimet e naftës janë rritur fort mes paqartësisë për rrugën përpara.
Sigurisht, duhet ndershmëri gazetareske: deri tani nuk ka konfirmim të plotë zyrtar për një plan të gjerë pushtimi tokësor, dhe vetë Trump në fjalimin e 1 prillit nuk njoftoi një vendim të tillë. AP vuri në dukje se ai nuk dha një strategji të qartë, nuk shpalli plan për trupa tokësore dhe la shumë mjegull mbi drejtimin e konfliktit. Kjo do të thotë se jemi ende në territorin e mundësive, jo të faktit të kryer. Por pikërisht kjo e bën edhe më legjitime pyetjen politike: pse po afrohet SHBA kaq shumë me një skenar që edhe aleatët e vet duken të painteresuar ta ndajnë në terren?
Nëse ky hendek SHBA–Izrael thellohet, pasoja nuk do të jetë vetëm ushtarake. Do të jetë edhe morale e politike. Sepse publiku amerikan mund të fillojë ta lexojë luftën jo si “mbrojtje e Amerikës”, por si një tjetër shembull ku Uashingtoni futet në zjarr për një axhendë që nuk e kontrollon dot plotësisht, ndërsa aleatët vendosin vetë kufijtë e rrezikut që janë gati të marrin. Dhe në atë moment, marrëdhënia speciale SHBA–Izrael nuk do të duket më si partneritet mes të barabartësh, por si aleancë ku njëra palë shtyn për përshkallëzim dhe pala tjetër paguan çmimin më të rëndë. Kjo është arsyeja pse refuzimi i një ndërhyrjeje tokësore izraelite, nëse mbetet i tillë, është një zhvillim me peshë shumë më të madhe se sa një detaj taktik. Ai prek vetë pyetjen se kush e drejton luftën — dhe kush po përdoret prej saj.
Në fund, realiteti është brutal: një luftë tokësore në Iran nuk do të ishte operacion i shpejtë dhe as spektakël televiziv. Do të ishte minë politike, ushtarake dhe njerëzore. Dhe nëse Izraeli nuk hyn, ndërsa Amerika mbetet ajo që merr përsipër barrën më të madhe, atëherë për SHBA-në turpi nuk do të jetë vetëm strategjik. Do të jetë edhe historik.
