Në vitin 187 para Krishtit, Marcus Aemilius Lepidus ndërtoi një rrugë që miliona italianë e përshkojnë ende çdo ditë.

Në vitin 187 para Krishtit, Marcus Aemilius Lepidus ndërtoi një rrugë që miliona italianë e përshkojnë ende çdo ditë.

Quhet Via Emili dhe gjëja më e habitshme është se, mbi 2,200 vjet më vonë, skica e saj është ende aty: e fshehur nën asfaltin e rrugës moderne që kalon nëpër zemër të Emilia-Romagna-s.

SS9, rruga shtetërore që lidh Riminin me Piacenzën, duke kaluar nëpër Cesena, Bolonja, Modena, Reggio Emilia dhe Parma, ndjek kryesisht të njëjtin korridor të zgjedhur nga romakët kur vendosën të kalonin nëpër Luginën e Po nga lindja në perëndim.
Ata nuk kishin satelitë.
Ata nuk kishin dronë.
Ata nuk kishin harta dixhitale.
Ata kishin mjete të thjeshta si një groma, litar, ekspertizë matematikore dhe një njohuri të territorit që ende i mahnit sot.
Për romakët, një rrugë nuk ishte vetëm një rrugë për të lëvizur. Ishte një deklaratë sundimi mbi peizazhin.
Atje ku arrinte një rrugë romake, arrinte edhe Roma.
Via Emilia u ndërtua për të lidhur koloninë e Piacenzës me Riminin, fundi i Via Flaminia-s së madhe që lidhte Romën me Italinë veriore. Sipas traditës historike, projekti u përfundua vetëm në dy vjet: një ndërmarrje monumentale duke marrë parasysh distancën, teknologjinë e disponueshme dhe natyrën ende të vështirë të fushës.
Qytetet e destinuara të bëheshin themelore lindën ose u rritën përgjatë asaj vije.

Placentia u bë Piacenza.
Mutina u bë Modena.
Bononia u bë Bolonja.
Ariminum u bë Rimini.

Këto nuk janë thjesht emra që kanë ndryshuar me kalimin e kohës.
Ato janë pika të një gjeometrie të vetme të ndërtuara më shumë se dy mijë vjet më parë dhe ky është ndoshta detaji më interesant: kur një kamion kalon fushën sot, kur një familje niset për në bregdet, kur dikush udhëton përgjatë SS9 për të shkuar në punë, ata po ndjekin një zgjedhje të bërë nga inxhinierët romakë që nuk kishin mjete të tjera përveç syrit, matematikës dhe aftësisë për të imagjinuar të ardhmen.
Via Emilia nuk mbijetoi sepse ishte e lashtë.
Ajo mbijetoi sepse ishte inteligjente.
Romakët nuk lanë vetëm gurë.
Ata lanë vija të padukshme që ende organizojnë botën tonë.
Ndoshta gjëja më e pabesueshme është kjo: disa nga rrugët më moderne të Italisë ende ndjekin mendimin e dikujt që jetoi para shpikjes së makinës, energjisë elektrike dhe madje edhe makinës së shtypit.
Një rrugë mund të konsumohet.
Një ide e madhe gjeografike mund të zgjasë për mijëvjeçarë.
Rruga nën këmbët tona ende tregon të njëjtën histori.
Roma e lashtë nuk është zhdukur.
Ajo thjesht ka ndryshuar sipërfaqe.
Rruga që ne e konsiderojmë moderne është më shumë se 2,200 vjeçare.
Asfalti fsheh një vendim romak.
Gjeometria e Romës ende e udhëheq Italinë.

Shkurt:
— Via Emilia u fillua në vitin 187 para Krishtit nga konsulli Marcus Aemilius Lepidus për të lidhur Riminin dhe Piacenzën.
— SS9 moderne ndjek kryesisht rrugën historike romake që kalon nëpër Emilia-Romagna.
— Shumë qytete moderne ruajnë të njëjtat vende strategjike të zgjedhura nga romakët më shumë se dy mijëvjeçarë më parë.

Përktheu Albar