KULTI I MEDIOKRITETIT NË JETËN PUBLIKE:

Një nga shenjat më të rrezikshme të degradimit kulturor të një shoqërie është momenti kur mediokriteti fillon të shpërblehet si vlerë, kur njerëzit pa thellësi, pa integritet dhe pa vizion ngjiten në qendër të jetës publike, ndërsa njerëzit me dije dhe personalitet shtyhen në periferi. Kjo do të thotë se tashmë kemi hyrë në kultin e mediokritetit.
Mediokri nuk është domosdoshmërisht njeri i paditur. Shpesh ai është thjesht individ pa guxim intelektual, pa karakter publik dhe pa aftësi për të menduar përtej interesit personal. Ai përshtatet lehtë, nuk krijon parehati dhe nuk e sfidon sistemin. Pikërisht për këtë arsye bëhet i pranueshëm për pushtetin dhe për mekanizmat që kontrollojnë jetën publike.
Shoqëritë e sëmura politikisht zakonisht nuk i druhen mediokritetit. Përkundrazi, e promovojnë atë. Sepse mediokri nuk rrezikon hierarkinë ekzistuese. Ai nuk kërkon ndryshim real. Nuk ka ambicie morale. Nuk ka pavarësi të fortë mendimi. Ai di të mbijetojë duke iu përshtatur klimës së momentit.
Dhe gradualisht krijohet një rend absurd: njerëzit seriozë konsiderohen “problematikë”, ndërsa njerëzit pa peshë shpallen “të pranueshëm”, “konstruktivë” dhe “bashkëpunues”. Në këtë klimë, jeta publike fillon ta humbasë standardin e meritës. Nuk ecën përpara ai që di më shumë, por ai që përshtatet më mirë. Nuk dëgjohet zëri më i mençur, por zëri më i dobishëm për interesat e momentit.
Kjo është arsyeja pse mediokriteti shpesh bëhet kulturë kolektive. Ai fillon të prodhojë vetveten. Mediokri promovon mediokrin tjetër, sepse njerëzit me peshë intelektuale e bëjnë të ndihet i pasigurt. Ndërsa njerëzit e zakonshëm, pa profil të fortë moral apo profesional, janë më të lehtë për t’u kontrolluar dhe manipuluar.
Dalëngadalë krijohet një atmosferë ku talenti shihet me dyshim, integriteti konsiderohet naivitet dhe mendimi kritik perceptohet si rrezik për qetësinë e sistemit. Madje, në disa raste, mediokriteti fillon të paraqitet si virtyt demokratik. Shfaqet ideja se çdo standard i lartë është elitizëm, se çdo kërkesë për cilësi është arrogancë dhe se çdo figurë serioze duhet patjetër të “ulet në nivelin e masës”.
Natyrisht, një shoqëri që e lufton cilësinë në emër të rehatisë kolektive, gradualisht fillon ta humbasë aftësinë për të prodhuar elitë të vërtetë. Kulti i mediokritetit është i rrezikshëm sepse nuk sulmon vetëm individët e aftë; ai sulmon vetë idenë e ekselencës. E relativizon dijen, e banalizon kulturën dhe e kthen jetën publike në spektakël të figurave me peshë të rreme. Në këtë ambient, edhe intelektuali detyrohet shpesh të zgjedhë: ose të përshtatet me nivelin e përgjithshëm për të mbijetuar publikisht, ose të mbetet në margjinë.
Dhe ndoshta tragjedia më e madhe është se mediokriteti nuk imponon vetëm njerëz të dobët. Ai krijon një shoqëri që gradualisht mësohet me dobësinë dhe pushon së kërkuari madhështi morale, kulturore apo intelektuale. Tashmë është e qartë se një shoqëri mund të mbijetojë për një kohë edhe me varfëri ekonomike, por ama, e ka shumë të vështirë të mbijetojë gjatë me varfëri të standardeve.

/HEJZA/