Grupi Koordinues i Protestës – Zëri i Sovranit apo Një Strukturë pa Legjitimitet të Qartë?

Deklarata e fundit e ashtuquajtur “Grupi Koordinues i Protestës” përbën deri tani dokumentin politik më të rëndësishëm të dalë nga protesta qytetare që prej nisjes së saj. Pas 22 ditësh mobilizim, ky grup ka artikuluar një paketë të gjerë kërkesash që shkojnë përtej një proteste të zakonshme dhe prekin drejtpërdrejt organizimin politik, kushtetues dhe institucional të shtetit shqiptar.

Por pikërisht këtu lind edhe pyetja më e rëndësishme:

Kush është Grupi Koordinues? Kush e përfaqëson? Kush e ka mandatuar? Dhe mbi çfarë legjitimiteti flet në emër të “sovranit”?

Në demokraci, çdo grup qytetar ka të drejtën e plotë të organizohet, të protestojë dhe të artikulojë kërkesa politike. Megjithatë, kur një grup del publikisht dhe deklaron se përfaqëson vullnetin e popullit, lind nevoja për transparencë maksimale.

Në deklaratë flitet vazhdimisht për “zërin e sovranit”, por nuk jepen emra, nuk paraqiten struktura organizative, nuk bëhen publike procedurat përmes të cilave janë përzgjedhur përfaqësuesit dhe as mënyra se si janë marrë vendimet.

Kjo krijon një kontradiktë serioze.

Nga njëra anë kërkohet më shumë demokraci, më shumë llogaridhënie dhe më shumë transparencë nga qeveria. Nga ana tjetër, vetë struktura që paraqet këto kërkesa mbetet e paqartë për publikun.

Nëse protesta synon të ndërtojë një model të ri politik, atëherë standardi i parë duhet të jetë pikërisht transparenca.

Një tjetër element që meriton analizë është përmbajtja e kërkesave.

Dorëheqja e Kryeministrit dhe e qeverisë është një kërkesë politike e drejtpërdrejtë. Krijimi i një qeverie teknike tranzitore për 12 muaj është një hap edhe më i madh politik. Ndryshimet kushtetuese, kufizimi i mandateve të Kryeministrit, reforma zgjedhore, ndryshimet në financimin e partive, anulimi i ligjeve të caktuara dhe rishikimi i investimeve strategjike përbëjnë një program të plotë transformimi institucional.

Me fjalë të tjera, protesta nuk po paraqet më vetëm pakënaqësi qytetare. Ajo po paraqet një platformë alternative qeverisëse.

Dhe kur paraqitet një platformë e tillë, qytetarët kanë të drejtë të dinë se kush qëndron pas saj.

Kush janë ekspertët që kanë kontribuar në hartimin e këtyre propozimeve?

Kush janë juristët që propozojnë ndryshimet kushtetuese?

Kush janë ekonomistët që analizojnë efektet e shfuqizimit të ligjeve ekzistuese?

Kush janë individët që nesër mund të jenë pjesë e qeverisë teknike që po kërkohet?

Këto nuk janë pyetje kundër protestës.

Përkundrazi, janë pyetje që çdo qytetar i përgjegjshëm duhet t’i bëjë.

Një protestë fiton forcë kur është e hapur dhe transparente. Ajo dobësohet kur lë hapësirë për dyshime dhe interpretime.

Në deklaratë bie në sy edhe fakti se kërkesat shpallen “të panegociueshme”. Ky formulim mund të interpretohet si shenjë vendosmërie nga organizatorët, por në demokraci çdo proces politik ndërtohet mbi dialogun, negociimin dhe kompromisin institucional.

Historia ka treguar se ndryshimet e mëdha nuk realizohen vetëm përmes ultimatumit, por përmes mekanizmave demokratikë që sigurojnë përfaqësim dhe stabilitet.

Në thelb, deklarata e Grupit Koordinues paraqet një vizion të gjerë për ndryshimin e sistemit politik shqiptar. Disa prej kërkesave mund të gjejnë mbështetje të gjerë publike, veçanërisht ato që lidhen me kufizimin e mandateve, reformën zgjedhore dhe forcimin e kontrollit mbi pushtetin.

Megjithatë, përpara se qytetarët të mbështesin një projekt të tillë, ata kanë të drejtë të kërkojnë përgjigje për pyetjen më themelore:

Nëse ky grup kërkon transparencë nga shteti, a është i gatshëm të tregojë të njëjtën transparencë për veten?

Sepse demokracia nuk fillon vetëm me kërkimin e llogarisë nga pushteti. Demokracia fillon edhe me llogaridhënien e atyre që pretendojnë të flasin në emër të popullit.

Grupi Koordinues i Protestës
Në emër të Grupit Koordinues të Protestës, duke dëgjuar propozimet e sovranit për 22 ditë me radhë, po dalim sot para jush me këtë deklaratë politike për të sqaruar protestuesit, si dhe të gjithë bashkëkombasit tanë, qoftë ata të pranishëm fizikisht në shesh, qoftë ata që na mbështesin me zemër dhe mendje, se kjo protestë mbarëpopullore dhe paqësore kërkon sa më poshtë:

1. Dorëheqjen e panegociueshme të Kryeministrit dhe të qeverisë.
2. Krijimin e një qeverie teknike tranzitore, jopartiake, me mandat 12-mujor.
3. Ndryshime Kushtetuese, ku të gjithë shtetasit shqiptarë të jenë të barabartë para ligjit, si dhe miratimin e saj me referendum popullor, duke përfshirë ndër të tjera:

• Ndryshimin e Kodit Zgjedhor;
• Ndryshimin e ligjit për financimin e partive politike dhe organizatave të ndryshme;
• Kufizimin e ushtrimit të detyrës së Kryeministrit në jo më shumë se dy mandate, të plota ose të pjesshme, gjatë gjithë jetës politike të një individi.

1. Paralelisht, kërkojmë:

• Anulimin e ndryshimeve të bëra në ligjin për “Zonat e Mbrojtura”;
• Anulimin e ndryshimeve të bëra në ligjin për “Trashëgiminë kulturore”;
• Shfuqizimin e paketës ligjore të njohur si “Paketa e Maleve”;
• Shfuqizimin e statusit dhe të kuadrit ligjor për “Investimet Strategjike”.

1. Kontrata e re sociale mes qytetarëve dhe shtetit do të përpilohet pas konsultimit me intelektualë, ekspertë teknikë dhe qytetarë apartiakë, të propozuar nga sheshi i protestës.
   Këto janë kërkesat tona të qarta, legjitime dhe të panegociueshme, të dala nga zëri i qytetarëve dhe nga vullneti i sovranit. Ne mbetemi të vendosur në rrugën e protestës paqësore, demokratike dhe qytetare deri në realizimin e tyre.

Përgatiti: Koja Leonard: