Anatomia e një Krimi Shtetëror: Gjyqi, Manipulimi dhe Ekzekutimi i Sokol Sejkos (1973–1974)

Po ju jap një shkrim të detajuar për Ekzekutimin e Sokol Sejkos
Deshmitaret , Prokurorët , Gjyqtaret , dhe talljen që i bëhet edhe sot e kësaj dite zbulimit të vërtetës dhe mos dënimin e fajtorëve që ekzekutuan një djalosh të ri vetëm 24 Vjeç
Kini durim dhe Lexojeni deri në fund

👇

Anatomia e një Krimi Shtetëror: Gjyqi, Manipulimi dhe Ekzekutimi i Sokol Sejkos (1973–1974)

Historia e Sokol Teme Sejkos është një nga dëshmitë më rrëqethëse të “gjenocidit klasor” në Shqipërinë komuniste. I mbetur jetim në moshën 11-vjeçare, pas pushkatimit të të atit (kundëradmiralit Teme Sejko) në vitin 1961 dhe vetëvrasjes së të ëmës (Shpresës) në kushte të terrorit psikologjik, Sokoli u rrit nën persekutim të egër. Në vitin 1974, në moshën 24-vjeçare, regjimi vendosi ta asgjësonte biologjikisht edhe atë, përmes një procesi të montuar me saktësi kirurgjikale nga Sigurimi i Shtetit.

I. ARRESTIMI DHE AKUZAT E FABRIKUARA

Sokol Sejko u arrestua më 3 qershor 1973 në qytetin e Beratit, ku jetonte i internuar dhe punonte si punëtor krahu në Kombinatin e Tekstileve “Mao Ce Dun”. Arkivat e ish-Sigurimit të Shtetit dëshmojnë se akuza u ngrit mbi një incident krejtësisht banal teknologjik:

• Sabotimi i Kombinatit: Në repartin ku punonte Sokoli, mori flakë një sasi e vogël pambuku nga shkaqe teknike dhe fërkimi i makinerive. Zjarri u fik menjëherë pa shkaktuar dëme serioze. Megjithatë, Sigurimi i Shtetit e legjendoi ngjarjen si një “aksion të qëllimshëm sabotazhi” për të shkatërruar ekonominë socialiste.
• Krijimi i Organizatës Kundërrevolucionare: Sokoli u akuzua se kishte rekrutuar të rinj të tjerë të deklasuar në Berat për të krijuar një celulë përmbysëse.
• Agjitacion dhe Propagandë (Nenet 64, 73, 76 të Kodit Penal): Ai u akuzua si agjent i huaj, tradhtar i atatdheut dhe se dëgjonte rregullisht radiot e huaja (“Zëri i Amerikës”) duke përhapur parulla se regjimi komunist do të përmbysej së shpejti.

---

II. MAKINERIA HETIMORE DHE TORTURAT

Hetuesia e Beratit u vendos nën presion të jashtëzakonshëm nga Tirana zyrtare. Duke qenë se Sokoli mbante një mbiemër me peshë të madhe specifike politike, dosja mbikëqyrej drejtpërdrejt nga drejtuesit e Ministrisë së Punëve të Brendshme [L1, L3].

• Hetuesit: Përveç hetuesve lokalë të Beratit, në proces u përfshinë instruktorë dhe hetues specialë të dërguar nga Drejtoria e Parë e Sigurimit të Shtetit në Tiranë.
• Metodat: Mbi Sokol Sejkon u ushtrua dhunë fizike dhe psikologjike sistematike përgjatë tetë muajve izolim. Atij iu mohua gjumi, iu nënshtrua torturave me korrent dhe izolimit në qeli të lagështa me qëllim thyerjen e tij morale.
• Rezistenca: Pavarësisht dhunës, Sokol Sejko tregoi një qëndrim mjaft burrëror. Ai refuzoi në mënyrë kategorike të pranonte akuzat e montuara dhe nuk pranoi të nënshkruante procesverbalet e rreme të fajësisë, duke destabilizuar skenarin fillestar të hetuesve.

---

III. BASHKËPUNËTORËT DHE DËSHMITARËT: SPIUNËT E SIGURIMIT

Për të plotësuar mungesën e provave dhe refuzimin e Sokolit për të pranuar fajësinë, Sigurimi i Shtetit vuri në lëvizje rrjetin e tij të bashkëpunëtorëve të fshehtë:

• Spiunët e fshehtë (“Sputniku” dhe “Flutura”): Sipas dokumenteve të AIDSSH, agjenti me pseudonimin “Sputniku” (një spiun i sprovuar në zonën e Kuçovës/Qytetit Stalin) dhe agjentja “Flutura” u përdorën për të provokuar Sokolin dhe të fejuarën e tij, Thëllëzën. Ata mblidhnin deklarata bisedash të zakonshme dhe i shndërronin ato në raporte operative mbi “veprimtarinë armiqësore”.
• Dëshmitarët e thyer (Bashkëpandehurit): Dy nga shokët e tij të punës në kombinat, të cilët u arrestuan si pjesë e të njëjtit grup, nuk mundën t’i rezistonin torturave të hetuesisë. Ata u kthyen në dëshmitarë të akuzës në sallën e gjyqit, duke pohuar rrejshëm se Sokol Sejko ishte udhëheqësi i tyre dhe se kishin thurur plane për të djegur fabrikën. Këta dëshmitarë u dënuan me nga 25 vite burg, ndërsa dënimi kapital mbeti vetëm për Sokolin.

---

IV. PROKURORËT DHE GJYQTARËT: “DREJTËSIA” PA ARSIM JURIDIK

Gjyqi u zhvillua në janar të vitit 1974 në Gjykatën e Rrethit Berat. Ai ishte një gjyq tipik politik stalinist, ku mbrojtja e të pandehurit ishte thjesht një dekor formal.

• Irakli Fani Puka: Ai ishte personazhi kyç i kësaj farse. Si militant i devotshëm i Partisë së Punës, Irakli Puka mbante postin e Kryetarit të Gjykatës së Beratit, ndonëse nuk kishte asnjë arsim juridik. Në këtë proces, ai kreu njëkohësisht edhe rolin e prokurorit (hartuesit të akuzës) dhe të kryetarit të trupit gjykues. Kjo shkelje flagrante madje edhe e vetë ligjeve të asaj kohe tregonte se vendimi nuk po jipej nga një gjykatë, por po ekzekutohej një urdhër politik.
• Më 26 janar 1974, trupi gjykues i drejtuar nga Irakli Puka shpalli Vendimin Nr. 12, i cili e deklaronte Sokol Sejkon “armik të popullit” dhe e dënonte me vdekje, pushkatim.

---

V. URDHËRUESIT NË TIRANË

Ekzekutorët në Berat ishin thjesht thonjtë e një makinerie që urdhërohej nga majat e kupolës shtetërore në Tiranë. Pasi Gjykata e Lartë refuzoi apelin, dosja kaloi për mëshirë në instancat më të larta:

• Presidiumi i Kuvendit Popullor: Më 28 shkurt 1974, Presidiumi (i drejtuar nga Haxhi Lleshi) shqyrtoi kërkesën për faljen e jetës dhe e refuzoi atë zyrtarisht, duke lënë në fuqi dënimin me vdekje.
• Feçor Shehu: Zëvendësiministri i Punëve të Brendshme (dhe drejtues i Sigurimit të Shtetit) nënshkroi Urdhrin Sekret Nr. 119/2, datë 2 mars 1974, drejtuar Degës së Punëve të Brendshme Berat, ku kërkohej ekzekutimi i menjëhershëm i vendimit të gjykatës.

---

VI. TOGA E PUSHKATIMIT DHE MOMENTET E FUNDIT

Ekzekutimi u krye në fshehtësi të plotë në mesnatën e 6 marsit 1974, në një vend të pabanuar në rrethinat e Beratit (zona e vjetër e pushkatimeve, pranë shtratit të lumit Osum).

• Zyrtarët e pranishëm (Grupimi i Ekzekutimit): Sipas procesverbalit zyrtar të mbajtur me shkrim dore në vendin e ngjarjes, ekzekutimi u administrua dhe u firmos nga:

1. Refat Nenaj – Zëvendëskryetar i Degës së Punëve të Brendshme Berat (përfaqësuesi operativ i Sigurimit).
2. Orhan Frashëri – Prokuror i Rrethit Berat (zyrtari që i lexoi vendimin e fundit dhe zyrtarizoi vdekjen ligjore).
3. Andon Koka – Mjeku ligjor i rrethit (i ngarkuar për të kontrolluar pulsin dhe konfirmuar vdekjen biologjike).

• Toga e Pushkatimit: Trupa me armë u përbë nga efektivë të përzgjedhur të policisë dhe Degës së Brendshme të Beratit, të cilët mbanin numra identifikimi dhe ishin të lidhur me betimin e sekretit shtetëror. Emrat e tyre nuk u shkruan në procesverbal për arsye konspiracioni.
• Fjalët e Fundit: Sokoli refuzoi t’i lidheshin sytë me shami. Para se toga të ngrinte armët, ai iu drejtua zyrtarëve dhe policëve me këto fjalë sfiduese, të cilat mbetën në kujtesën e dëshmitarëve okularë:

“Nuk kam shumë gjëra për të thënë. Ashtu siç nuk më takuat kur unë isha 9 vjeç me babain tim kur ai u ekzekutua, po ashtu nuk më takuat edhe mua me njerëzit e familjes time. Afrohuni edhe pak e qëlloni!”

Pas breshërisë së plumbave, trupi i 24-vjeçarit u hodh në një gropë të përgatitur më parë. Varri i tij u nivelua me tokën që të mos mbetej asnjë gjurmë. Edhe sot e kësaj dite, vendndodhja e saktë e eshtrave të Sokol Sejkos mbetet e panjohur, duke e lënë këtë krim pa një varr ku familjarët e mbetur mund të vendosin lule.

2. Kush ka dijeni dhe është gjallë (ose mund të jetë ende gjallë)?
   Për shkak se kanë kaluar mbi 50 vite nga mesnata e 6 marsit 1974, personat e vetëm që janë gjallë (ose mund të jenë në moshë tejet të thyer) dhe që kanë dijeni reale, ndahen në dy kategori:
   A. Të mbijetuarit dhe Familjarët (Dëshmitarët e Gjallë të Tragjedisë)
   Rajmond Teme Sejko (Vëllai i Sokolit): Është personi kyç që jeton sot (në Shtetet e Bashkuara të Amerikës). Ai ishte i pranishëm në sallën e gjyqit në Berat në vitin 1974. Rajmondi ka dijeni absolute mbi të gjithë persekutimin, personat që i arrestuan dhe ka parë me sytë e tij se si u shkatërrua familja. Ai është dëshmitari më i rëndësishëm i gjallë që kërkon sot drejtësi dhe eshtrat e vëllait.
   Personat nga Struktura e Sigurimit dhe Hetuesisë (Nëse janë gjallë)
   Emrat e tyre nuk janë bërë asnjëherë publikë në media si “të pandehur”, por ata figurojnë në Dosjen Hetimore-Gjyqësore Nr. 4625 në arkivat e AIDSSH:
   Hetuesi i dërguar nga Tirana: Dokumentet dëshmojnë se për shkak të qëndresës së Sokolit, në Berat u dërgua një hetues special nga Drejtoria e Parë e Sigurimit të Shtetit në Tiranë. Nëse ky person ka qenë i ri në moshë në vitin 1974 (p.sh. rreth 25-30 vjeç), ai mund të jetë sot në moshën 75-80 vjeç dhe ka dijeni të plotë se si u montua dosja e pambukut dhe si u torturua Sokoli.
   Operativët e Kombinatit “Mao Ce Dun”: Punonjësit e thjeshtë të Sigurimit që mbulonin fabrikën ku ndodhi incidenti i zjarrit. Ata që hartuan raportet e para operative dhe që rekrutuan spiunët.
   Toga e Pushkatimit (Policët/Kapterët): Policët e thjeshtë të rrethit Berat që ekzekutuan urdhrin në mesnatë. Në procesverbalet e Sigurimit, emrat e tyre zëvendësoheshin me numra ose thjesht liheshin jashtë dokumentit zyrtar për konspiracion. Nëse ndonjë prej tyre ka qenë ushtar i shërbimit të detyrueshëm apo kapter i ri në atë kohë, mund të jetë ende gjallë. Ata janë të vetmit që e dinë me saktësi se ku u hap gropa e Sokol Sejkos.
   Pse shteti nuk i nxjerr këta emra?
   Shteti shqiptar përmes AIDSSH ua vë në dispozicion këto dosje me emra të plotë vetëm familjarëve të drejtpërdrejtë (në këtë rast Rajmond Sejkos). Ligji për mbrojtjen e të dhënave personale dhe mungesa e një ligji për ndjekjen penale të krimeve të komunizmit i mbron këta persona nga bërja publike e emrave të tyre nëse nuk ka një proces gjyqësor aktiv. Prandaj, ata që morën pjesë në prapaskenë ose heshtin, ose jetojnë në anonimat të plotë.

(Foto e bërë me Ngjyra me AI)

Kujtim Çekani: